Plangebied 't Zand - Hoge Woerd te De Meern, gemeente Utrecht.

In opdracht van Vrijborg / Hoogerlust Planontwikkeling heeft RAAP van 20 juni 2023 tot en met 26 maart 2024 gefaseerd een archeologische opgraving uitgevoerd in het kader van de nieuwbouw van een woonzorghuis in plangebied ’t Zand – Hoge Woerd in De Meern (gemeente Utrecht). Vanwege de ligging binnen een Rijksmonument heeft de RCE op 4 april 2017 in het kader van de voorgenomen plannen een principeakkoord opgesteld waarin de voorwaarden uiteen zijn gezet voor de ontwikkeling van het terrein. Hierin is onder andere opgenomen dat herontwikkeling van het plangebied het archeologisch rijksmonument ten goede dient te komen en dat het uitgangspunt is dat de bouw- en inrichtingswerkzaamheden het monument niet aantasten. Het voornaamste doel van het onderzoek was dan ook het duurzaam in stand houden van archeologische waarden in situ als bron van kennis en beleving door middel van fysiek beschermen (door het handhaven van een bufferlaag tijdens de civieltechnische werkzaamheden). Vanwege de aard van het onderzoek, heeft de ‘opgraving’ in de variant van een archeologische begeleiding van de civieltechnische bodemingrepen plaatsgevonden. De insteek van de archeologische begeleiding was tweeledig: • Enerzijds diende de archeologische begeleiding om toezicht te kunnen houden op de juiste uitvoering van de werkzaamheden conform de vergunningsvoorwaarden (nastreven behoud in situ). • Anderzijds was dit het documenteren van gegevens en het veiligstellen van materiaal van vindplaatsen (behoud ex situ, ofwel opgraven) in de uitzonderlijke gevallen waarin toch archeologische resten aan het licht kwamen tijdens de werkzaamheden. Het toepassen van de beschermende maatregelen, zoals het op voorhand rekening houden met een bufferlaag (en deze aanbrengen waar deze nog niet aanwezig is), het vastleggen van maximale ontgravingsdieptes en het toezicht houden op de werkwijzen (archeologische begeleiding) heeft ertoe geleid dat bij de civieltechnische werkzaamheden (en dus onderhavig onderzoek) niet of nauwelijks grondroering heeft plaatsgevonden. De vooraf gestelde eisen aan het civiele werk zijn dan ook goed opgevolgd, waarmee de onderliggende archeologische relevante niveaus praktisch niet bedreigd zijn. Bij slechts 1 m2 zijn mogelijk relevante lagen aangesneden: het gaat om - mogelijk in oorsprong Romeinse - lagen (een cultuurlaag en/of ophogingslaag), die op de betreffende locatie in de (late) nieuwe tijd nog geroerd zijn geraakt als gevolg van grondroerende werkzaamheden, zoals landbouwwerkzaamheden en/of de moderne inrichting van het terrein (kassenbouw). De insteek van het onderzoek heeft dan ook succesvol bijgedragen aan de bescherming van het monumentale ondergrondse erfgoed. Met dit onderzoek zijn behoudenswaardige resten van de vindplaats in situ bewaard. Er vinden geen grondroerende activiteiten meer plaats, zodat verder archeologisch veldonderzoek niet meer aan de orde is.