การประเมินผลโครงการบ้านน้อยในนิคมของกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ

การศึกษาเรื่อง การประเมินผลโครงการบ้านน้อยในนิคมของกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ เพื่อประเมินบริบทหรือสภาวะแวดล้อม ปัจจัยนำเข้า กระบวนการ และผลผลิตของการดำเนินงานของโครงการบ้านน้อยในนิคมของกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ ตามแบบการประเมิน CIPP Model นำไปสู่ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายและจัดทำแผนโครงการฯ ในระยะต่อไป ระเบียบวิธีการศึกษา เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพ โดยการสัมภาษณ์ ประชากรที่ใช้ในการศึกษา คือ คณะทำงานโครงการบ้านน้อยในนิคม ประกอบด้วย ผู้ปกครองนิคมสร้างตนเอง เจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบโครงการ นักสังคมสงเคราะห์ ครูฝึกอาชีพ และพี่เลี้ยง ในพื้นที่นิคมสร้างตนเอง จำนวน 5 แห่ง ซึ่งเป็นพื้นที่นำร่อง ประกอบด้วย นิคมสร้างตนเองทุ่งสาน จังหวัดพิษณุโลก นิคมสร้างตนเองปราสาท จังหวัดสุรินทร์ นิคมสร้างตนเองลำตะคอง จังหวัดนครราชสีมา นิคมสร้างตนเองห้วยหลวง จังหวัดอุดรธานี และนิคมสร้างตนเองประจวบคีรีขันธ์ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ รวมจำนวนทั้งสิ้น 30 คน การวิเคราะห์ข้อมูลใช้การวิเคราะห์เนื้อหา และการจัดกลุ่มประเด็นตามแบบจำลอง CIPP Model ผลการศึกษาดังนี้ การประเมินบริบทและสภาวะแวดล้อม พบว่า นโยบายโครงการบ้านน้อยในนิคมของกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ มุ่งเน้นให้กลุ่มคนไร้ที่พึ่งได้ประกอบอาชีพ มีรายได้เลี้ยงดูตนเองมีที่พักอาศัย และกลับสู่สังคมอย่างยั่งยืน การประเมินปัจจัยนำเข้า พบว่า มีระบบการวางแผนการดำเนินงานไว้อย่างเป็นระบบ การประเมินกระบวนการ พบว่า มีกระบวนการในการคัดเลือกสมาชิกโครงการฯ มีการแต่งตั้งคณะทำงานโครงการบ้านน้อยในนิคม และมีกระบวนการพัฒนาศักยภาพสมาชิกโครงการฯด้านอาชีพ และด้านสังคม แต่การบริหารทรัพยากรในโครงการฯ ยังพบข้อจำกัดหลายประเด็น เช่น งบประมาณไม่เพียงพอต่อการพัฒนาศักยภาพสมาชิกโครงการฯ พื้นที่ในการฝึกอาชีพทำได้แต่การเกษตร เป็นต้น การประเมินผลผลิต พบว่า เป็นไปตามที่โครงการกำหนดตัวชี้วัดไว้ นั่นคือกลุ่มเป้าหมายได้ประกอบอาชีพ โครงการสามารถดำเนินการได้ตามระยะเวลาที่กำหนด และสามารถดำเนินการเบิกจ่ายได้ภายในวงเงินที่ได้รับการจัดสรร ข้อเสนอแนะจากการศึกษา คือ กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการควรเน้นการมีส่วนร่วมจากชุมชน ควรมีการถอดบทเรียน ทบทวนบทเรียนการพัฒนาที่หลากหลายทั้งที่ประสบความสำเร็จและล้มเหลวควบคู่กันไป เพื่อสามารถพัฒนาเป็นตัวแบบในการถ่ายทอดความรู้ในการพัฒนาสังคมและสวัสดิการอย่างเหมาะสม รวมถึงการประเมินผลจากภายนอกอย่างสม่ำเสมอ และมุ่งเน้นให้เป็นการประเมินผลเพื่อการพัฒนา และการประเมินเชิงผลลัพธ์ เพื่อให้สามารถปรับปรุงกระบวนการดำเนินงานที่ไม่ตอบเป้าหมายหรือไม่สร้างให้เกิดผลลัพธ์ของโครงการได้อย่างทันท่วงที