ปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จในการขับเคลื่อนแผนปฏิบัติการระดับชาติว่าด้วยธุรกิจกับสิทธิมนุษยชน ระยะที่ 1 (พ.ศ. 2562-2565)

การค้นคว้าอิสระ เรื่อง ปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จในการขับเคลื่อนแผนปฏิบัติการระดับชาติว่าด้วยธุรกิจกับสิทธิมนุษยชน ระยะที่ 1 (พ.ศ. 2562 – 2565) มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จในการขับเคลื่อนแผนปฏิบัติการระดับชาติว่าด้วยธุรกิจกับสิทธิมนุษยชน ระยะที่ 1 (พ.ศ. 2562 – 2565) และประเมินการขับเคลื่อนแผนปฏิบัติการระดับชาติว่าด้วยธุรกิจกับสิทธิมนุษยชน ระยะที่ 1 (พ.ศ. 2562 –2565) เพื่อนำข้อมูลและข้อเสนอแนะไปพัฒนาการขับเคลื่อนการดำเนินงานตามแผนปฏิบัติการระดับชาติว่าด้วยธุรกิจกับสิทธิมนุษยชนระยะที่ 1 (พ.ศ. 2562 – 2565) ให้เกิดประสิทธิภาพและประสิทธิผลมากยิ่งขึ้น และสามารถนำข้อมูลและข้อเสนอแนะไปพัฒนากระบวนการจัดทำและแนวทางการขับเคลื่อนแผนปฏิบัติการระดับชาติว่าด้วยธุรกิจกับสิทธิมนุษยชน ระยะที่ 2 และระยะต่อๆ ไปได้การศึกษาวิจัยนี้ใช้ระเบียบการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative research) มาศึกษาวิเคราะห์ข้อมูลที่ได้จากการวิจัยเชิงเอกสาร (Documentary Research) ประกอบกับข้อมูลที่ได้รับจากการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-Depth Interview) โดยการสัมภาษณ์เจ้าหน้าที่ที่จากหน่วยงานหลักที่รับผิดชอบการขับเคลื่อนแผนปฏิบัติการฯ และเจ้าหน้าที่จากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการขับเคลื่อนตามแผนปฏิบัติการรายด้าน จากนั้นนำมาวิเคราะห์ด้วยการประยุกต์ใช้รูปแบบการประเมินแบบซิป (CIPP Model) ของ Stufflebeamผลการศึกษา ปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จในการขับเคลื่อนแผนปฏิบัติการระดับชาติว่าด้วยธุรกิจกับสิทธิมนุษยชน ระยะที่ 1 (พ.ศ. 2562 – 2565) พบว่า1) การประเมินสภาพแวดล้อม (Context) แผนปฏิบัติการฯ เกิดขึ้นจากความริเริ่มในการแก้ไขปัญหาการละเมิดสิทธิมนุษยชนของภาคธุรกิจ เพื่อเป็นแผนปฏิบัติการที่เกี่ยวข้องกับประเด็นธุรกิจกับสิทธิมนุษยชนฉบับแรกในประเทศไทย โดยจัดทำขึ้นอย่างสอดคล้องกับทิศทางการดำเนินการนโยบายและแผนระดับชาติของรัฐบาล กระบวนการจัดทำเป็นไปตามมาตรฐานสากลผ่านกระบวนการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกภาคส่วน2) การประเมินปัจจัยนำเข้า (Input) ทรัพยากรในการขับเคลื่อนมีความเหมาะสมในขณะที่พบปัญหาเกี่ยวกับเนื้อหาของแผนปฏิบัติการฯแม้ว่าจะผ่านความเห็นชอบจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินการก่อนประกาศใช้อย่างเป็นทางการแล้วแต่ในทางปฏิบัติเกิดความสับสนเกี่ยวกับเนื้อหาในบางส่วนที่มีความไม่ชัดเจนเป็นปัญหาต่อการดำเนินงาน3) การประเมินกระบวนการ (Process) กระบวนการขับเคลื่อนแผนปฏิบัติการฯ มีการดำเนินการอย่างครอบคลุมทั้งเชิงนโยบายและเชิงปฏิบัติ ผ่านมาตรการหรือกลไกเพื่อส่งเสริมให้หน่วยงานเกิดความรู้ ความเข้าใจ และให้ความร่วมมือในการขับเคลื่อนแผนปฏิบัติการอย่างมีประสิทธิภาพ4) การประเมินผลผลิต (Product) หน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ให้ความร่วมมือในการดำเนินงานเป็นอย่างดี โดยมีผลผลิตเป็นความสำเร็จในการเริ่มต้นดำเนินกิจกรรมตั้งแต่ปีงบประมาณแรกที่มีการประกาศใช้แผนปฏิบัติการฯ คิดเป็นร้อยละ 97.20กล่าวโดยสรุปได้ว่า ในการขับเคลื่อนแผนปฏิบัติการฯ นั้น ส่วนที่สำคัญที่สุด ได้แก่กระบวนการขับเคลื่อนให้เกิดความร่วมมือระหว่างหน่วยงาน แม้ว่าจะมีปัจจัยเกี่ยวกับเนื้อหาที่ระบุไว้ในแผนปฏิบัติการฯ มีความไม่ชัดเจน แต่ด้วยกระบวนการขับเคลื่อนทำความเข้าใจ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจึงสามารถดำเนินกิจกรรมของตนได้อย่างราบรื่น