Model polskiego kwestionariusza przesiewowej oceny ryzyka żywieniowego seniorów zamieszkujących w społeczności lokalnej

Badanie miało na celu opracowanie modelu polskiego kwestionariusza przesiewowej oceny ryzyka żywieniowego seniorów mieszkających w społeczności o akronimie SC-NRS. Badanie przekrojowe przeprowadzono w 2022 i 2023 roku w grupie 609 osób w wieku 60 lat i więcej w regionie dolnośląskim w Polsce. Autorski kwestionariusz ankiety do identyfikacji czynników ryzyka żywieniowego rozdano w 12 organizacjach seniora. Kwestionariusz zawierał 107 pozycji testowych – sytuacji opisujących problemy żywieniowe ocenionych na skali 5-punktowej Likerta. W badaniu wstępnym dokonano oceny rozumienia sytuacji opisanych w pozycjach testowych oraz trafności (statystyka kappa) i rzetelności skali (współczynnik α-Cronbacha). W badaniu właściwym zebrano 301 poprawnie wypełnionych ankiet na podstawie weryfikacji ich poprawności z wykorzystaniem pytań sprawdzajacych. Strukturę czynnikową modelu opracowano z wykorzystaniem modelowania równań strukturalnych (SEM) w programie R i przy użyciu pakietu “lavaan”. Do obliczeń wykorzystano algorytm ULSMV. W wyniku przeprowadzonej eksploracyjnej analizy czynnikowej (EFA) wyłoniono model 3-czynnikowy SC-NRS. Czynniki opisano jako: problemy żywieniowe (8 pozycji testowych), zaburzenia spożycia (4 pozycje testowe) oraz postrzeganie masy ciała (4 pozycje testowe). Akceptowalność modelu potwierdzono na podstawie: wartości standaryzowanych ładunków czynnikowych (≥0.45); wartości własnej równej 1.0; wykresu osypiska; potwierdzonej czynnikowości danych (KMO oraz test sferyczności Bartletta). Model zweryfikowano przy użyciu konfirmacyjnej analizy czynnikowej (CFA) wyłaniając dwa jego typy, tj. model czynnikowy bez korelacji czynników - ortogonalny (model 1), oraz z korelacją czynników (model 2). Akceptowalność modeli potwierdzono na podstawie: wskaźników dopasowania danych (CFI, TLI, NFI, IFI, RMSAE, GFI, AGFI); trafności zbieżnej (wskaźnik AVE); trafności różnicowej (wskaźnik HTMT); rzetelności pomiaru (współczynnik α-Cronbacha oraz CR). Ocenę istotności różnic między testowanymi modelami pod względem dopasowania danych oceniono testem Chi-kwadrat. Ze względu na brak istotnych różnic między modelami ostatecznie zaakceptowano model 1.