Gemeente Sittard-Geleen: een archeologische verwachtings- en advieskaart

<p>Gemeentelijke archeologische verwachtings- en advieskaart.<br>- Deelrapport I: De archeologische verwachtings- en advieskaart;<br>- Deelrapport II: Toelichting op de kaartbijlagen 1 t/m 4;<br>- Deelrapport III: Catalogus van vindplaatsen.</p><p>In opdracht van de gemeente Sittard-Geleen heeft RAAP Archeologisch Adviesbureau voor het grondgebied van de gemeente Sittard-Geleen een archeologische verwachtings- en advieskaart vervaardigd. Het grondgebied van de gemeente Sittard-Geleen ligt in het midden van Limburg en heeft een oppervlakte van circa 8.148 ha. Het grondgebruik binnen de gemeente kan deels getypeerd worden als landelijk (in de vorm van land- en tuinbouw) en deels als stedelijk gebied. Binnen de gemeente zal doorlopend (nieuwe) planvorming tot stand komen. Bij de realisatie van deze plannen zullen graafwerkzaamheden plaatsvinden, die kunnen leiden tot verstoring en vernietiging van archeologische vindplaatsen. Het doel van het opstellen van de archeologische verwachtings- en advieskaart is om ten behoeve van toekomstige planvorming en planuitvoering inzicht te verschaffen in de aanwezigheid en het karakter van de archeologische resten in de gemeente Sittard-Geleen. </p><p>Bij aanvang van het onderzoek was binnen het grondgebied van de gemeente reeds een groot aantal archeologische vindplaatsen bekend. Een groot deel van deze archeologische resten bleek onderbelicht, waardoor inzicht in de aanwezigheid en het karakter ervan niet beschikbaar was. <br>Voor het opstellen van de archeologische verwachtings- en advieskaart heeft in eerste instantie een inventarisatie plaatsgevonden van deze reeds bekende archeologische vindplaatsen en de landschappelijke en bodemkundige gegevens van het grondgebied. Tevens zijn reeds uitgevoerde archeologische onderzoeken geïnventariseerd en heeft een literatuuronderzoek plaatsgevonden.<br>In die zones waarvan nog geen vindplaatsgegevens bekend waren, is een kleine gebiedsgerichte oppervlaktekartering uitgevoerd. </p><p>Op grond van analyse van de resultaten van de inventarisaties is een verwachtingsmodel opgesteld. Uit het model blijkt dat het effect van locatiekeuzen van jager-verzamelaars en landbouwers op de vormgeving van het landschap groot is en dat de ligging van archeologische vindplaatsen derhalve in hoge mate gerelateerd is aan het natuurlijke landschap waarin ze zich bevinden. De archeologische verwachting voor jager-verzamelaars is in hoge mate gekoppeld aan het reliëf van het paleo-landschap dat in het pleistocene lösslandschap in grote lijnen overeenkomt met het huidige reliëf. Om uitspraken te kunnen doen over de archeologische verwachting van een gebied, vormt de analyse van het paleo-landschap daarom een belangrijk uitgangspunt. Uitgangspunt voor het verwachtingsmodel voor landbouwers is de geschiktheid van de (binnen een grondgebied) aanwezige bodemeenheden voor (prehistorische) akkerbouw. De archeologische verwachting is daarmee in de eerste plaats een weerspiegeling van de kans op aanwezigheid van geschikte akkerarealen en in tweede instantie van de bijbehorende nederzettingen. Uit het verspreidingspatroon van de bekende archeologische vindplaatsen blijkt dat enkele delen van het gemeentelijk grondgebied opvallend leeg zijn. Op grond van de geologische opbouw van het grondgebied bevat de bodem naar verwachting nog talrijke niet ontdekte resten. Vooral in de oude binnenstad van Sittard, maar ook in en langs de beekdalen in het lössgebied en in het holocene rivierkleigebied, worden talrijke waardevolle archeologische resten verwacht. </p><p>Gezien de omvang van het grondgebied van de gemeente bleek het niet mogelijk om voor alle afzonderlijke vindplaatsen een waardestelling te formuleren en zijn archeologische verwachtingszones gedefinieerd. Door aan de verwachte en bekende archeologische waarden een concreet beleidsadvies te koppelen, vormt de verwachtings- en advieskaart een eerste praktisch handvat bij de inpassing van de archeologie in de vroege fase van planvorming in de gemeente Sittard-Geleen.</p>