Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen, verkennende fase De Knipe, gemeente Heerenveen

In oktober 2025 is in opdracht van BPD Ontwikkeling B.V. door Antea Group een inventariserend veldonderzoek d.m.v. boringen (verkennende fase) uitgevoerd voor plangebied De Knipe (gemeente Heerenveen). Aanleiding voor het onderzoek is het voornemen het plangebied (omvang circa 10 ha.) te ontwikkelen voor de bouw van
nieuwe woningen. Bij de aanlegwerkzaamheden kunnen eventuele archeologische waarden worden verstoord. Het archeologisch onderzoek dient als onderbouwing voor de ruimtelijke procedure.

Resultaten bureauonderzoek
In een eerder stadium is door Antea Group een bureauonderzoek1 uitgevoerd waarbij een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied is opgesteld. Hierin bleek dat het landschap binnen het plangebied in de steentijd bestond uit een droog zandlandschap. Gedurende deze periode leefden er mensen in deze regio. Vanaf de bronstijd wordt de omgeving natter waardoor steeds meer veen ontstaat. Door de natte omstandigheden is het gebied daarna niet meer bewoonbaar geweest. Vanaf de middeleeuwen ontstaan verhoogde woonplaatsen in de omgeving. Later is het gebied ontgonnen waardoor het landschap weer
bewoonbaar werd. Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek werd door Antea Group geadviseerd een vervolgonderzoek d.m.v. verkennende boringen uit te voeren.

Resultaten inventariserend veldonderzoek, verkennende fase
Het daarop uitgevoerde onderhavige onderzoek betreft een inventariserend veldonderzoek door middel van boringen, verkennende fase met als doel het in kaart brengen van eventuele verstoringen in de bodem, het verkrijgen van inzicht in de bodemopbouw van het gebied en aldus het in kaart brengen van kansrijke en
kansarme zones wat betreft archeologie. Het plangebied voor het in dit rapport behandelde verkennend booronderzoek (fase 1) is iets kleiner dan die in het bureauonderzoek is gehanteerd omdat de ontwikkeling in verschillende fasen is gepland.

Het veldonderzoek heeft aangetoond dat de bodemopbouw in het plangebied bestaat uit een opgebrachte bouwvoor met veel (verploegd) ex-situ 17e tot vroeg-19e-eeuws keramiek en bouwmateriaal. Dit materiaal is ongetwijfeld afkomstig uit stadsafval uit Amsterdam en hier aangevoerd tijdens of net na de laatste veenontginningen. Grootschalige veenontginning vond plaats vanaf de nieuwe tijd, en werd mogelijk gemaakt doordat de Schoterlandse Compagnonsvaart in 1566 al door het gebied liep. Voor die tijd was het landschap lange tijd onbewoonbaar. Vanaf de bronstijd werd het namelijk te nat en ontstond er veengroei. De aangetroffen verspoelde dekzand- en (kei)leemlagen bevestigen dit. De verspoelde lagen tonen aan dat het plangebied mogelijk al veel eerder dan het begin van de veengroei te nat was en niet aantrekkelijk voor bewoning. Het is niet uit te sluiten dat het gebied is gebruikt voor bijvoorbeeld jacht of rituele handelingen. De
trefkans van dergelijke vindplaatsen is echter zeer klein en bovendien is de kans groot dat het binnen het plangebied om verspoeld materiaal gaat. Ditzelfde geldt voor eventuele laat-paleolithische vindplaatsen.

Advies Antea Group
Het inventariserend veldonderzoek heeft aangetoond dat hoewel de bodemopbouw grotendeels intact is, de bodemprofielen een redelijk vlak en nat gebied beschrijven waarbinnen geen intacte archeologisch relevante lagen voorkomen.

Antea Group adviseert om het plangebied vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkeling.