Eemdijk 26B, Eemdijk (gemeente Bunschoten)

ADC ArcheoProjecten heeft in juli en augustus 2023 een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek uitgevoerd op de locatie Eemdijk 26B in Eemdijk, gemeente Bunschoten. Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde verwachting opgesteld. Het plangebied bevindt zich in de Eemvallei. De diepere ondergrond van dit gebied bestaat uit dekzand (Laagpakket van Wierden van de Formatie van Boxtel). Indien sprake is van een dekzandrug moet op de hogere delen daarvan rekening worden gehouden met vindplaatsen uit de periode Mesolithicum tot en met Vroeg-/Midden-Neolithicum. Op basis van de beperkte geologische gegevens lijkt het dekzandoppervlak ter plaatse van het plangebied echter relatief laag te liggen. Vermoedelijk was sprake van een dekzandvlakte. De verwachting voor resten uit de periode Mesolithicum tot en met Vroeg-/Midden-Neolithicum wordt daarom als laag ingeschat. Vanaf het Laat-Neolithicum of de Bronstijd was het gebied ten gevolge van de vernatting en de daarmee samenhangende veengroei en de veelvuldig optredende overstromingen vermoedelijk niet geschikt voor bewoning. De verwachting voor resten uit de periode Laat-Neolithicum/Bronstijd tot en met Vroege Middeleeuwen wordt daarom eveneens als laag ingeschat. In de Late Middeleeuwen (vanaf de 12e/13e eeuw) werden de veengebieden in de Eemvallei ontgonnen en raakte het gebied opnieuw bewoond. Vanwege wateroverlast werden de huisplaatsen opgehoogd en ontstonden terpen. Vanaf de 14e eeuw werden de Eem en de Zuiderzee voorzien van doorgaande dijken. Eén van deze dijken betreft de Eemdijk waarvan de flank zich tot in het westelijk deel van het plangebied uitstrekt. Verder dient in het gehele plangebied in de top van het oorspronkelijke bodemprofiel rekening worden gehouden met sporen van bewoning en ontginning. Oude kaarten geven verspreid langs de dijk bebouwing weer. Ter hoogte van het plangebied lijkt de dijk echter onbebouwd te zijn. Hierbij moet worden aangetekend dat als gevolg van dijkdoorbraken en daaraan gerelateerde overstromingen de bewoning in de loop der tijd kan zijn verplaatst en dat oude kaarten op perceelsniveau minder betrouwbaar zijn. De verwachting voor resten uit de periode Late Middeleeuwen tot en met Nieuwe tijd wordt daarom als middelhoog ingeschat. Bij de bouw van de stal in 1960 kan het bodemprofiel plaatselijk zijn verstoord door graafwerkzaamheden ten behoeve van de aanleg van funderingen. Om de hierboven beschreven verwachting te toetsen en aan te vullen is een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Dit wijst uit dat de diepere ondergrond van het plangebied uit komklei (Formatie van Echteld) en veen (Hollandveen Laagpakket van de Formatie van Nieuwkoop) bestaat. Hierop ligt een 145 tot 190 cm dik pakket kleiige overstromingsafzettingen (Formatie van Echteld) die verband houden met de nabijgelegen rivier de Eem. Aan de noordwestrand worden de overstromingsafzettingen afgedekt door een dijkophoging van 70 tot 90 cm dikte, in het overige deel van het plangebied door een 50 à 55 cm dik pakket gebroken puin. Binnen de maximale boordiepte (500 cm -mv, circa 4,10 m -NAP) is geen dekzand aangetroffen. Concluderend kan worden gesteld dat door de diepe ligging van het pleistocene dekzandoppervlak (dieper dan de maximale boordiepte van 4,10 m -NAP) de lage verwachting voor resten uit de periode Mesolithicum tot en met Vroeg-/Midden-Neolithicum gehandhaafd dient te worden. De lage verwachting voor resten uit de periode Laat-Neolithicum tot en met Middeleeuwen dient eveneens te worden gehandhaafd. De middelhoge verwachting voor de periode Late Middeleeuwen (vanaf de 13e/13e eeuw) en Nieuwe tijd dient naar laag te worden bijgesteld. Een uitzondering betreft de westrand van het plangebied waar een dijkophoging (daterend uit de Late Middeleeuwen, vanaf de 14e eeuw, of de Nieuwe tijd) is aangetroffen. Hier geldt een hoge verwachting op het aantreffen van resten uit genoemde periode.