การออกแบบเครื่องมือเพื่อช่วยถอดบทเรียนจากวิธีปฏิบัติงานที่เป็นเลิศ (best practice) สำหรับเจ้าหน้าที่มูลนิธิแม่ฟ้าหลวง ในพระบรมราชูปถัมภ์

มูลนิธิแม่ฟ้าหลวง ในพระบรมราชูปถัมภ์ ได้เล็งเห็นถึงประโยชน์ของการนำหลักการบริหารจัดการความรู้เข้ามาประยุกต์ใช้ในองค์กร เพื่อเป็นแนวทางในการสร้างนวัตกรรมและเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงานขององค์กรให้ดีขึ้น อย่างไรก็ตาม มูลนิธิแม่ฟ้าหลวงฯ มีข้อจำกัดในการจัดการความรู้ กล่าวคือ ไม่สามารถถอดและเก็บบทเรียนได้อย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะความรู้ที่มีเฉพาะในตัวคน เมื่อเจ้าหน้าที่ที่มีความรู้มากถึงวัยที่จะเกษียณออกไปโดยไม่ได้มีการถอดและรวบรวมบทเรียนไว้ก่อน ความรู้เหล่านี้จะหายไปด้วย ซึ่งจะส่งผลเสียต่อองค์กรในระยะยาวการค้นคว้าอิสระนี้จัดทำขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อออกแบบและทดลองเครื่องมือร่วมกับกระบวนการช่วยถอดบทเรียนจากวิธีปฏิบัติงานที่เป็นเลิศ (Best practice) ในมูลนิธิแม่ฟ้าหลวงฯ โดยมีวิธีการดำเนินการค้นคว้าอิสระตามหลักการ ADDIE Model จากการวิเคราะห์ปัญหาพบว่า เจ้าหน้าที่ไม่สามารถถอดบทเรียนได้ด้วยตนเอง ไม่มีการบันทึกหรือแบ่งปันความรู้ที่เกิดขึ้นในองค์กร และองค์กรไม่สามารถเก็บบทเรียนที่มีจำนวนมากได้ ผู้ศึกษาจึงได้ออกแบบเครื่องมือเพื่อช่วยถอดบทเรียนจากวิธีปฏิบัติงานที่เป็นเลิศ (Best practice) สำหรับเจ้าหน้าที่มูลนิธิแม่ฟ้าหลวงฯ โดยมี 3 สื่อหลัก ได้แก่ 1) แผ่นกระดาษ KM One Page คือ เครื่องมือเพื่อช่วยถอดบทเรียนจากวิธีปฏิบัติงานที่เป็นเลิศ (Best practice) ที่อยู่ในหน้าเดียว ประกอบด้วย 6 หัวข้อ ซึ่งเป็นวิธีที่ช่วยให้ทบทวนความเข้าใจ นำเสนอความคิดอย่างเป็นระบบ ควบคู่กับการวิเคราะห์ เชื่อมโยง สรุปเนื้อหา และการบันทึกข้อมูลให้ง่ายต่อการจดจำ 2) ชุดการ์ดคำถาม ซึ่งเป็นคำถามปลายเปิด ที่ช่วยกระตุ้นให้ผู้ใช้งานให้คิดต่อได้ 3) อินโฟกราฟิก ที่อธิบายวิธีการใช้งาน KM One Page พร้อมภาพประกอบ ทำให้เข้าใจง่าย ผู้ศึกษาได้นำเครื่องมือไปทดลองใช้กับกลุ่มตัวอย่างที่เป็นเจ้าหน้าที่มูลนิธิแม่ฟ้าหลวงฯ จำนวน 7 ท่าน โดยเริ่มต้นจากการเตรียมการถอดบทเรียน ดำเนินการถอดบทเรียน แลกเปลี่ยนเรียนรู้ สรุปและจัดเก็บบทเรียน และประเมินผล โดยการประเมินเครื่องมือแบ่งเป็น 3 ส่วน ได้แก่ 1) การประเมินคุณภาพของเครื่องมือ ด้านเนื้อหา สื่อ และกระบวนการ โดยผู้เชี่ยวชาญ พบว่า ด้านเนื้อหา สื่อ และกระบวนการมีความเหมาะสมมากที่สุด 2) การประเมินภาพรวมความพึงพอใจที่มีต่อเครื่องมือและการสะท้อนเรียนรู้ โดยผู้ใช้งาน พบว่า เจ้าหน้าที่มูลนิธิแม่ฟ้าหลวงฯ ที่เข้าร่วมการถอดบทเรียนมีความพึงพอใจมากที่สุดและมีความตั้งใจใช้เครื่องมือนี้ต่อ 3) ประเมินผลสัมฤทธิ์ของเครื่องมือ พบว่า เจ้าหน้าที่ที่เข้าร่วมมีความรู้ ความเข้าใจในหัวข้อที่เกี่ยวกับการถอดบทเรียน ทั้ง 6 หัวข้อ และสามารถใช้เครื่องมือเพื่อช่วยถอดบทเรียนแสดงออกมาให้เห็นเป็นรูปธรรม นอกจากนี้ ผู้ศึกษายังเห็นความสำคัญของการพัฒนาเครื่องมือในอนาคตว่า สามารถปรับเครื่องมือเพื่อช่วยถอดบทเรียนให้เป็นลักษณะกระดานออนไลน์ ทำให้ผู้ใช้งานสามารถใช้เครื่องมือได้จากทุกสถานที่และทุกเวลา สร้างบรรยากาศการเรียนรู้ร่วมกันเป็นกลุ่ม มีพื้นที่ในการแลกเปลี่ยนความรู้ ประสบการณ์และถอดบทเรียนร่วมกัน และสามารถรวบรวบรวมความรู้และดึงออกมาให้เห็นเป็นรูปธรรมได้อีกด้วย