XẾP HẠNG ƯU TIÊN CẤP XÃ CHO PHÁT TRIỂN TAM THẤT BẮC TẠI VÙNG TRUNG DU VÀ MIỀN NÚI PHÍA BẮC VIỆT NAM

Tam thất bắc (Panax notoginseng) là cây dược liệu giá trị cao nhưng yêu cầu sinh thái khắt khe và nhạy cảm với biến đổi khí hậu, đòi hỏi quy hoạch vùng trồng dựa trên vùng thích nghi bền vững. Nghiên cứu hạ tỷ lệ bản đồ vùng thích nghi bền vững xây dựng theo khung GIS phân tích thứ bậc mờ (Fuzzy-AHP) kết hợp kịch bản khí hậu CMIP6 xuống đơn vị hành chính cấp xã cho vùng Trung du và Miền núi phía Bắc, và đề xuất Chỉ số ưu tiên xã (CPI) tổ hợp bốn tiêu chí: diện tích khả dụng, ổn định khí hậu đa mô hình, mật độ vùng khả dụng và khả năng tiếp cận hạ tầng; trong đó khoảng cách tới hạ tầng được chuyển từ mặt nạ loại trừ thành tiêu chí cho điểm tích cực để phản ánh tính khả thi triển khai. Trong 742 xã, 288 xã có quỹ đất khả dụng với tổng 3.364,4 km²; theo CPI có 58 xã Rất ưu tiên (2.269,2 km²), 86 xã Ưu tiên (873,7 km²) và 144 xã Tiềm năng (221,4 km²). Vùng khả dụng phân bố trên 9 tỉnh, dẫn đầu là Lào Cai (913,9 km²); xã cao nhất là Sà Phìn (CPI = 0,856), tập trung ở cao nguyên đá Đồng Văn và núi cao Tây Bắc, trùng với phân bố thực địa. Phân tích độ nhạy cho thấy thứ hạng rất ổn định với trọng số (Spearman ≥ 0,976). Khung CPI cung cấp công cụ minh bạch để ưu tiên quy hoạch vùng trồng dược liệu thích ứng khí hậu.