Bureauonderzoek Herinrichting Vlaams Kwartier gemeente Nijmegen

<p>In opdracht van de gemeente Nijmegen heeft Bureau Archeologie en Bodemkwaliteit van de gemeente Nijmegen (BABN) in het voorjaar van 2022 een bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Vlaams Kwartier te Nijmegen. Het plangebied omvat de zuidwestelijke bebouwde driehoek op de hoek van de Vlaamsegas en Tweede Walstraat, enkele percelen aan de Ziekerstraat ten oosten van winkelpassage Molenpoort en kantoorcomplex Elckerlyc aan de Mariënburg. De aanleiding voor onderhavig onderzoek vormt de voorgenomen herontwikkeling van het plangebied. De toekomstige aard en omvang van de verstoring van het archeologische bodemarchief alsmede lokale verstoringsdieptes zijn nog niet bekend.</p><p>Het doel van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting aan de hand van bestaande bronnen over bekende of verwachte landschappelijke, historische en archeologische waarden. Het resultaat betreft een standaardrapport met een gespecificeerde archeologische verwachting en een advies. Op basis hiervan kan het bevoegd gezag een beslissing nemen over het al dan niet laten uitvoeren van vervolgonderzoek.</p><p>Ten behoeve van het bureauonderzoek zijn gegevens verzameld over bekende of verwachte archeologische waarden, alsmede over geologische, bodemkundige en historisch-geografische kenmerken van (de omgeving van) het plangebied.</p><p>In het plangebied zijn meerdere vindplaatsen te verwachten, namelijk een nederzetting uit de midden-Romeinse tijd, grafveld uit de laat-Romeinse tijd, een wegtracé uit de Romeinse tijd en bouwsporen van de laatmiddeleeuwse en nieuwetijdse stad. Sporen uit de Romeinse tijd en eventueel de prehistorie kunnen vanaf ca. 2 m onder maaiveld onder een dik pakket van jongere cultuurlagen met bebouwingsrestanten uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd verwacht worden. Hierbij moet rekening gehouden worden met grote hoogteverschillen in het natuurlijk reliëf door de aanwezigheid van een noordwest-zuidoost georiënteerd droogdal dat globaal ter plaatse van de Ziekerstraat te vinden is. Het diepste deel van dit dal lijkt in gebruik te zijn geweest als wegtracé in de Romeinse tijd. Jongere sporen uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd kunnen direct onder maaiveld of onder de huidige bebouwing worden aangetroffen. Het gaat hierbij met name om stenen vloeren, funderingen, beerputten en gewelfkelders.</p><p>Het plangebied kent veel verstoringen door recente bebouwing vanaf de late 19e eeuw, waardoor de laatmiddeleeuwse en nieuwetijdse restanten van de stad op verschillende locaties aangetast kunnen zijn. Het is echter de verwachting dat deze verstoringen de oudere archeologische niveaus uit de Romeinse tijd niet of nauwelijks aangetast hebben vanwege de meters dikke pakketten uit de latere tijd. Wel moet rekening gehouden worden met lokale ingravingen ten behoeve van poerfunderingen en recente kelders. Afhankelijk van de aard van de toekomstige ingrepen (omvang, diepte) bestaat de kans dat het bodemarchief op verschillende plekken tenminste deels wordt verstoord.</p><p>Gelet op de grote omvang van het plangebied en het feit dat er nog geen details bekend zijn over de herontwikkeling van het Vlaams Kwartier en de daarmee gepaard gaande bodemingrepen is het in dit stadium niet mogelijk om gedetailleerde uitspraken te doen over de exacte bedreiging van de archeologische resten. Dit bemoeilijkt het uitbrengen van een specifiek advies met betrekking tot het nemen van mitigerende maatregelen. Globaal gezien acht BABN een archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk. Gezien de omvang van het plangebied zal dit in meerdere fasen en in deelprojecten uitgevoerd moeten worden.</p>