Plangebied ‘Leijakker’ aan De Gouwberg 13 in Rijsbergen (gemeente Zundert)

<p>ADC ArcheoProjecten heeft in oktober en november 2014 een bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek uitgevoerd op de locatie ‘Leijakker’ aan De Gouwberg 13 in Rijsbergen.</p><p>Op basis van het bureauonderzoek werd in de ondiepe ondergrond, tot minstens 200 cm –mv, dekzand verwacht (Formatie van Boxtel, Laagpakket van Wierden). Op het dekzand heeft zich vermoedelijk door plaggenbemesting een hoge zwarte enkeerdgrond gevormd. Eventuele archeologische resten uit de periode tot de Middeleeuwen zullen voorkomen onder het plaggendek en in de top van de oorspronkelijke C-horizont. Een eventuele vondstenlaag zal zijn opgenomen onderin het plaggendek; hier wordt ook wel van ‘cultuurlaag’ gesproken: een doorwerkte oude bodem tussen het plaggendek en de ongeroerde ondergrond met kleine fragmenten aardewerk, natuursteen, vuursteen en houtskool.</p><p>Afhankelijk van de ouderdom van het plaggendek, zullen eventuele archeologische resten uit de periode vanaf de Middeleeuwen en Nieuwe tijd in het plaggendek of aan het maaiveld voorkomen.<br>Hierbij kan worden gedacht aan funderingsresten van een boerderij of van bijgebouwen, waterputten en/of erfophogingen. De kans op waardevolle archeologische resten uit deze periodenop grond van de ligging buiten de dorpskern en het ontbreken van aanwijzingen voor historische bebouwing wordt echter klein geacht.</p><p>Het plangebied is in de jaren ’90 van de 20e eeuw deels bebouwd geraakt. Archeologisch proefsleuvenonderzoek direct naast het plangebied heeft uitgewezen dat de bouw van het daar aanwezige pand geresulteerd heeft in aantasting van de bodem tot in de natuurlijke ondergrond; alleen in een klein deel was nog sprake van een restant van een plaggendek. Tevens is tijdens het onderzoek een vermoedelijke loopgraaf uit de Tweede Wereldoorlog aangetroffen. De mogelijkheid bestaat de loopgraaf doorgelopen heeft tot in het plangebied aan de Gouweberg 13.</p><p>Teneinde deze verwachting te toetsen en aan te vullen werd in het plangebied een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Hieruit bleek dat onderste aangeboorde laag de natuurlijke ondergrond betreft, bestaande uit dekzand (C-horizont; Formatie van Boxtel, Laagpakket van Wierden). In de top hiervan is geen sprake van oxidatie of bodemvorming (wat wel aangetroffen was tijdens een onderzoek juist ten oosten), hetgeen inhoudt dat in ieder geval het bovenste deel het originele dekzandoppervlak niet meer intact aanwezig is. Waarschijnlijk is het door jarenlange verploeging van de bodem opgenomen in de bovenliggende omgewerkte laag.</p><p>Op het natuurlijke dekzand is namelijk een scherpe grens zichtbaar naar een circa 25 cm dikke donkerbruingrijze laag matig fijn, matig humeus zwak siltig matig fijn zand. Dit zand wordt geïnterpreteerd als een (recente) bouwvoor. Hierop zijn meerdere humeuze lagen zand aanwezig, die zich kenmerken door de aanwezigheid van veel grijze en bruine vlekken. Deze lagen worden geïnterpreteerd als opgebrachte en/of omgewerkte grond. Omdat niet met zekerheid vastgesteld kan worden dat de humeuze lagen ontstaan zijn door geleidelijk ophoging (enkeerdgrond) of door herhaalde diepe omwerking in het (recente) verleden, worden de aangetroffen gronden gerekend tot dikke eerdgronden. Onder de eerdgrond is een scherpe overgang zichtbaar naar de C-horizont van het dekzand.</p><p>De kans op intacte archeologische resten wordt door de omwerking van de bodem en de resultaten van het proefsleuvenonderzoek juist ten oosten van het gebied zeer klein geacht. Wel kunnen in het plangebied nog de basis van diep ingegraven archeologische sporen aanwezig zijn, maar gezien de geringe informatiewaarde, wordt het onderzoeken hiervan als niet nuttig geacht. Gezien de geringe diepte ten opzichte van het maaiveld van de vermoedelijk aangetroffen loopgraaf, zal ook deze niet meer intact aanwezig zijn.</p><p>ADC ArcheoProjecten adviseert om het terrein vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkeling. Het is echter niet volledig uit te sluiten dat binnen het onderzochte gebied toch nog archeologische resten voorkomen. Het verdient daarom aanbeveling om de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht archeologische vondsten te melden bij de bevoegde overheid, zoals aangegeven in artikel 53 van de Monumentenwet.</p>