อุปสรรคทางกฎหมายเกี่ยวกับการค้าบุหรี่ไฟฟ้าของประเทศไทย

วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีความมุ่งเน้นไปที่การศึกษาอุปสรรคทางกฎหมายเกี่ยวกับการค้าบุหรี่ไฟฟ้าของประเทศไทย โดยศึกษาตามกฎหมายของประเทศไทยที่เกี่ยวกับการค้าบุหรี่ไฟฟ้า ได้แก่ พระราชบัญญัติการส่งออกไปนอกและการนำเข้ามาในราชอาณาจักรซึ่งสินค้า พ.ศ. 2522 พระราชบัญญัติศุลกากร พ.ศ. 2560 พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ.2522 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค (ฉบับที่ 4) พ.ศ.2562 พระราชบัญญัติควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ พ.ศ. 2560 และกฎหมายลำดับรอง รวมไปถึงหลักเกณฑ์อื่นๆ ได้แก่ ประกาศกระทรวงพาณิชย์ และคำสั่งของคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค ว่ามีบทบัญญัติของกฎหมายใดที่เป็นอุปสรรคต่อการค้าบุหรี่ไฟฟ้า โดยทำการศึกษาเปรียบเทียบกับกฎหมายของประเทศนิวซีแลนด์ตาม Smokefree Environments and Regulated Products Act 1990 และกฎหมายของประเทศฟิลิปปินส์ตาม Republic Act No. 11900 หรือมีอีกชื่อหนึ่งคือ Vaporized Nicotine and Non-Nicotine Product Regulation Act ตามกรอบอนุสัญญาว่าด้วยการควบคุมยาสูบ (The WHO Framework Convention on Tobacco Control, FCTC) ขององค์การอนามัยโลก (WHO) เพื่อให้ทราบถึงอุปสรรคทางกฎหมายเกี่ยวกับการค้าบุหรี่ไฟฟ้าได้อย่างแท้จริง ซึ่งวิจัยฉบับนี้เป็นการวิจัยประเภทเอกสาร (Documentary Research) โดยผู้ศึกษาได้ค้นคว้าและรวบรวมข้อมูลจากกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการค้าบุหรี่ไฟฟ้าของประเทศไทยและต่างประเทศ หนังสือ บทความ วิทยานิพนธ์ ข้อมูลจากสื่ออิเล็กทรอนิกส์ จากการศึกษาอุปสรรคทางกฎหมายเกี่ยวกับการค้าบุหรี่ไฟฟ้าของประเทศไทย ผู้ศึกษามีความเห็นว่า กฎหมายของประเทศไทยที่ส่งผลต่ออุปสรรคทางการค้าบุหรี่ไฟฟ้านั้น มีหลายประเด็นที่ผิดและมีการบังคับใช้ในแต่ละประเด็นที่ไม่ถูกต้อง โดยแบ่งออกได้เป็น 3 ประเด็น ได้แก่ ประเด็นที่หนึ่ง คือ อุปสรรคทางกฎหมายเกี่ยวกับการส่งออกไปนอกและการนำเข้ามาในราชอาณาจักรซึ่งสินค้า ตามพระราชบัญญัติการส่งออกไปนอกและการนำเข้ามาในราชอาณาจักรซึ่งสินค้า พ.ศ. 2522 ประกอบกับประกาศกระทรวงพาณิชย์ เรื่อง กำหนดให้บารากู่และบารากู่ไฟฟ้าหรือบุหรี่ไฟฟ้าเป็นสินค้าที่ต้องห้ามในการนำเข้ามาในราชอาณาจักร พ.ศ. 2557 และพระราชบัญญัติศุลกากร พ.ศ. 2560 ประกอบกับพระราชกำหนดพิกัดอัตราศุลกากร พ.ศ. 2530 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชกำหนดพิกัดอัตราศุลกากร (ฉบับที่ 7) พ.ศ.2564 เพื่อให้สอดคล้องกับสภาพปัญหาและการปรับใช้กฎหมายในปัจจุบันของประเทศไทย ประเด็นที่สอง คือ อุปสรรคในการขายหรือการให้บริการบุหรี่ไฟฟ้าในประเทศไทย โดยปัจจุบันประเทศไทยได้ออกคำสั่งห้ามขายหรือห้ามให้บริการสินค้า “บารากู่ บารากู่ไฟฟ้าหรือบุหรี่ไฟฟ้า หรือตัวยาบารากู่น้ำยาสำหรับเติมบารากู่ไฟฟ้าหรือบุหรี่ไฟฟ้า” โดยอาศัยอำนาจตามพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2556 มาตรา 36 และมาตรา 38 ซึ่งปัจจุบันได้มีการยกเลิกมาตรา 36 และมาตรา 38 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2556 แล้ว แต่ยังคงมีผลใช้บังคับมาตรา 36 และมาตรา 38 ตามบทเฉพาะกาลตามพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2562 ซึ่งเป็นประเด็นสำคัญต่อการค้าบุหรี่ไฟฟ้าของประเทศไทย และประเด็นที่สาม คือ อุปสรรคทางการค้าเนื่องจากการไม่มีบทบัญญัติของกฎหมายที่จะควบคุมการค้าบุหรี่ไฟฟ้า ตามพระราชบัญญัติควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ พ.ศ. 2560 ถึงแม้จะมีการกำหนดคำนิยามของผลิตภัณฑ์ยาสูบ ซึ่งหมายความรวมถึงบุหรี่ไฟฟ้าด้วยแล้วนั้นก็ยังคงเป็นอุปสรรคต่อการค้าบุหรี่ไฟฟ้าเช่นเดิมทั้งสามประเด็นที่กล่าวมานั้น เป็นอุปสรรคของประเทศไทยที่ไม่สามารถป้องกันการลักลอกเข้ามาของบุหรี่ไฟฟ้าเพื่อนำมาขายหรือให้บริการได้ เนื่องจากมีช่องว่างทางกฎหมายในการควบคุมบุหรี่ไฟฟ้าที่ยังไม่เป็นรูปธรรมเมื่อพิจารณาถึงปัญหาที่กล่าวมา ผู้ศึกษามีความประสงค์เสนอแนะการแก้ไขกฎหมายที่เกี่ยวกับอุปสรรคทางการค้าบุหรี่ไฟฟ้า รวมถึงกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการค้าบุหรี่ไฟฟ้าของประเทศไทย เพื่อให้เกิดความเหมาะสมต่อการค้าบุหรี่ไฟฟ้า ทำให้เกิดประสิทธิภาพมากที่สุด และลดปัญหาการเข้าถึงของบุหรี่ไฟฟ้าในเด็กและเยาวชนได้อีกทางด้วย