Katwijk Zanderij Westerbaan Erven en akkers uit de Romeinse tijd en Vroege Middeleeuwen

<p>In September 2019 heeft ADC ArcheoProjecten een opgraving uitgevoerd in de Zanderij Westerbaan te Katwijk. Het is een van de vele momenten dat er in het gebied archeologen actief zijn (deze opgraving betreft fase 10 van de ontwikkeling van het gebied tot woonwijk). De opgraving is uitgevoerd in opdracht van Campri Vastgoed en sluit aan bij eerder uitgevoerd onderzoek dat in 1996 van start ging en ook in 2005 en 2009 opgravingscampagnes kende, maar waarvan de belangstelling vanuit de archeologische wereld terug gaat tot in de 18e eeuw.<br>Het gedeelte dat in 2019 is opgegraven grenst aan opgravingen uit 1996 en 2005. Van tevoren wisten we dus bij benadering wat er te verwachten was. Destijds werden sporen gevonden van akkers en verkavelingen uit de Romeinse tijd en enkele boerenerven uit de Vroege Middeleeuwen (5e tot en met 8e eeuw). In de directe nabijheid werd een grafveld uit de Romeinse tijd gevonden, en een openstaande onderzoeksvraag was of er nog sporen van een Romeinse weg te vinden waren.<br>De resultaten bevestigen het reeds bestaande beeld grotendeels maar bieden ook nieuwe informatie. Zo zijn er sporen gevonden van een huisplaats uit de 1e eeuw op een plek (en diepteligging) waar dit niet verwacht werd. Sporen van een Romeinse weg zijn niet gevonden maar wel akkerlagen en verschillende verkavelingen. Het vele materiaal dat in de akkerlagen terecht is gekomen wijst erop dat ook veel huisraad op de mestvaalt eindigde. Een opvallende vondst uit een waterput is een deel van een luxueus houten bed dat uit de Romeinse tijd dateert.<br>De Zanderij is bijzonder vanwege het grote aantal metaalvondsten. Ook nu weer werden er rijke vondsten gedaan die wijzen op de vele intensieve contacten van de bewoners met de rest van de Romeinse wereld en de militaire infrastructuur bij Valkenburg in het bijzonder. Hieruit blijkt onder andere dat de ontwikkeling van de nederzetting sterk gerelateerd is aan die van de militaire versterking en bewoning in Valkenburg.<br>De vroegste vondsten uit de Vroege Middeleeuwen dateren uit de tweede helft van de 5e eeuw. Ze horen bij de ligging van twee huisplaatsen, waarvan niet alleen de boerderijen zelf maar ook een deel van de erfverkaveling is gereconstrueerd. De vondsten wijzen op de aanwezigheid van een groep rijke boeren (peasants) die weliswaar hun bestaansbasis aan hun boerenbedrijf ontleenden, maar ook beschikten over vele internationale contacten. Veel van het aardewerk komt uit het Rijnland, en metaalvondsten wijzen op contacten met het hele kustgebied en de Angelsaksische koninkrijken in het huidige Groot-Brittannië. Een bijzondere vondst is een fragment van een zogenaamde bracteaat. Deze dunne gouden sierschijfjes zijn afkomstig uit Scandinavië. Het is de eerste keer in West-Nederland dat een dergelijke vondst is gedaan. Het wijst op de bijzondere positie die de Rijnmonding gedurende de Merovingische tijd heeft ingenomen in het internationale handelsnetwerk.<br>Het archeobotanisch en archeozoölogisch onderzoek heeft een beperkte toevoeging geleverd aan de bestaande kennis. Opnieuw bleek dat de botanische resten minder goed geconserveerd waren dan op basis van de huidige ligging in een nat landschap verwacht mag worden. Omdat veel dierlijk bot (dat overigens wel goed bewaard is gebleven) uit lagen afkomstig is, levert het slechts een beperkte aanvulling. Het bevestigt het beeld dat op basis van de opgravingen uit 1996/7 is vastgesteld. Wel zijn er, opnieuw, aanwijzingen gevonden voor ambachtelijke productie. Een deel van een geweistam met zaagsporen wijst er op dat er (gebruiks)voorwerpen (zoals kammen) kunnen zijn geproduceerd.</p>