Onderzoeksgebied Hemelrijksche Waard te Oijen, gemeente Oss; een archeologisch proefsleuvenonderzoek

<p>In opdracht van Van de Wetering heeft RAAP Archeologisch Adviesbureau van 15 tot en met 17 februari 2016 een archeologisch proefsleuvenonderzoek uitgevoerd in verband met een toevalsvondst in het onderzoeksgebied Hemelrijksche Waard, in de gemeente Oss. Tijdens het afplaggen/ ontgronden van het terrein zijn sporen met baksteenresten aangetroffen, waarvan op 4 januari 2016 melding is gedaan bij Rijkswaterstaat als opdrachtgever van de werkzaamheden. Laatstgenoemde heeft vervolgens contact opgenomen met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, waarna vervolgens in overleg met de bevoegde overheid ( vertegenwoordigd door de gemeentelijk archeoloog, de heer R. Jansen) is besloten een waardestellend archeologisch onderzoek uit te laten voeren in de vorm van een archeologisch proefsleuvenonderzoek. De algemene doelstelling van het waardestellend onderzoek is het vaststellen of de aangetroffen resten onderdeel uitmaken van een behoudenswaardige vindplaats.</p><p>Op basis van archiefonderzoek dat door Stichting Werkgroep Historisch Alphen aan de Maas is uitgevoerd is vastgesteld dat binnen het onderzoeksgebied Hendrik Mollenberg van 1865 tot en met 1872 een vergunning had voor kleinschalige, periodieke baksteenproductie. Tijdens het veldonderzoek zijn inderdaad resten gevonden van deze baksteenproductie. Het gaat om een drietal veldbrandovens, greppels, paalkuilen en kuilen. De resten van de ovens liggen op een rij langs de dode zijarm van de Maas. Daarnaast is ten noordwesten van het onderzochte terrein een locatie met een opvallende hoeveelheid baksteenpuin aangetroffen. Omdat deze locatie geheel vergraven was ten behoeve van de ontgronding kon niet meer vastgesteld worden of het een oven betrof of een dumpplek voor misbaksels. Uit de historische gegevens kan worden afgeleid dat op een gegeven moment een loods is gebouwd als onderkomen voor de arbeiders. Ti jdens het archeologisch proefsleuvenonderzoek bestond dan ook in eerste instantie het vermoeden dat de baksteenresten aan deze loods gekoppeld konden worden. Door het ontbreken van mortel op de baksteenfragmenten lijkt dit bij nader inzien niet aannemelijk.</p><p>De eindconclusie is dat op basis van het archeologisch proefsleuvenonderzoek voldoende informatie is verkregen over de baksteenproductie binnen het onderzoeksgebied. Daarbij worden de resten niet bedreigd tijdens de huidige werkzaamheden, aangezien ter plaatse van het onde rzoeksgebied een terp wordt opgeworpen om als vluchtheuvel voor vee te dienen. Voor het onderzochte terrein wordt dan ook geadviseerd om bij eventuele toekomstige werkzaamheden geen nader onderzoek uit te voeren. Binnen het omringende terrein kunnen echter nog meer sporen van baksteenproductie verwacht worden. Dit geldt in ieder geval voor het zuidelijke deel van het onderzoeksgebied, waar de aangetroffen veldbrandoven zich verder lijkt uit te strekken, maar het valt zeker niet uit te sluiten dat er meer ovens aanwezig zijn geweest. Er wordt dan ook geadviseerd om bij werkzaamheden rond het onderzochte terrein wel archeologisch onderzoek uit te laten voeren. Op deze wijze kan een compleet beeld verkregen worden van de baksteenproductie die op initiatief van Hendrik Mollenberg in de uiterwaarden werd uitgevoerd.<br>Op basis van de bevindingen van dit onderzoek neemt de gemeente Oss een selectiebesluit.</p>