การแปลงนโยบายด้านการศึกษาจากระดับชาติสู่ระดับเขตพื้นที่การศึกษา: กรณีศึกษา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน

การศึกษาเรื่องการแปลงนโยบายด้านการศึกษาจากระดับชาติสู่ระดับเขตพื้นที่การศึกษา กรณีศึกษา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาศึกษาลักษณะของการแปลงนโยบายด้านการศึกษาจากระดับชาติสู่ระดับเขตพื้นที่การศึกษา 2) เพื่อศึกษาวิเคราะห์ปัจจัย เงื่อนไข ข้อจำกัดหรืออุปสรรคของการดำเนินการขับเคลื่อนนโยบายสู่การปฏิบัติในระดับเขตพื้นที่การศึกษา 3) เพื่อเสนอแนะแนวทางกระบวนการยกระดับผลสัมฤทธิ์ด้านการพัฒนาคุณภาพการศึกษาของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา อาศัยวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative research) ประกอบด้วยการศึกษาข้อมูลเอกสาร และการเก็บข้อมูลการสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้ให้ข้อมูลหลัก คือ ผู้อำนวยการเขตพื้นที่การศึกษา ผู้อำนวยการภารกิจระบบตำแหน่งและวิทยฐานะที่ 2 หัวหน้ากลุ่มพัฒนามาตรฐานตำแหน่งและวิทยฐานะที่ 2 หัวหน้ากลุ่มระบบตำแหน่งและวิทยฐานะที่ 1ผลการศึกษาพบว่า การแปลงนโยบายของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาโดยผู้อำนวยการเขตพื้นที่การศึกษา มีอยู่ 4 ลักษณะ คือ 1) การแปลงนโยบายโดยยึดแนวทางส่วนกลางและประสบผลสำเร็จตามกรอบเป้าหมายของนโยบายระดับชาติ 2) การแปลงนโยบายโดยยึดแนวทางส่วนกลาง แต่ผลการดำเนินงานไม่สอดคล้องกับกรอบเป้าหมายของนโยบายระดับชาติ 3) การแปลงนโยบายโดยไม่ยึดแนวทางส่วนกลาง แต่ประสบผลสำเร็จตามกรอบเป้าหมายของนโยบายระดับชาติ 4) การแปลงนโยบายโดยไม่ยึดแนวทางส่วนกลาง ผลการดำเนินงานไม่สอดคล้องกับกรอบเป้าหมายของนโยบายระดับชาติ ผลการศึกษาสรุปว่า ปัจจัยที่เป็นอุปสรรคสำคัญที่ส่งผลต่อการดำเนินการขับเคลื่อนนโยบายสู่การปฏิบัติในระดับเขตพื้นที่การศึกษามี 4 ประการคือ 1) ความไม่สอดคล้องระหว่างกรอบนโยบายส่วนกลางกับบริบทและความต้องการของพื้นที่ 2) ภาวะผู้นำและความมุ่งมั่นของผู้บริหารการศึกษา 3) ข้อจำกัดด้านขีดความสามารถในการบริหารจัดการทรัพยากร 4) การขาดการมีส่วนร่วมและความไม่ยอมรับจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ผู้วิจัยมีข้อเสนอแนะยกระดับผลสัมฤทธิ์ด้านการพัฒนาคุณภาพการศึกษาของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา 2 ประการคือ 1) ส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพภาวะผู้นำในการแปลงนโยบายให้สอดคล้องกับบริบท 2) พัฒนากลไกการมีส่วนร่วมและการบริหารจัดการทรัพยากรแบบองค์รวม