Bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (BO en IVO-O) Woltersum, Kollerijweg 26 Gemeente Groningen (GR)

Het plangebied ligt in het stroomgebied van de voormalige rivier de Fivel. De Fivel is aan het eind van het pleistoceen ontstaan als smeltwaterrivier. Door toenemende neerslaghoeveelheden en een stijgende zeespiegel, stagneerde echter de afwatering van het achterland en vernatte het landschap. Er ontstond op grote schaal veengroei en de Fivel veranderde in een veenrivier die het water vanuit de hoogvenen van het Duurswold afvoerde naar zee. Vanaf de Bronstijd drong de zee periodiek het noordelijke deel van het veengebied binnen waardoor hier een afwisseling van veen- en kleilagen ontstond. Eventueel aanwezige resten uit de prehistorie liggen bedekt onder een dik pakket van klei. Het plangebied was een lange tijd te nat voor bewoning. In de ijzertijd is de wierde van Woltersum gevormd. Uit de ijzertijd tot en met de nieuwe tijd zijn binnen het onderzoeksgebied diverse AMK-terreinen, archeologische vondsten en vindplaatsen bekend. Op ca. 45 m afstand van het plangebied is een borgterrein bekend. De omgeving van het plangebied is omstreeks de 8e of 9e eeuw ontgonnen. Woltersum omvatte in deze periode meerdere wierden. In de 19e eeuw is het Eemskanaal aangelegd. Het plangebied is op basis van historisch kaartmateriaal al in de 19e eeuw bebouwd. De huidige bebouwing stamt uit 1910. Op basis van het bureauonderzoek wordt geconcludeerd dat in het plangebied een hoge archeologische verwachting geldt voor resten uit de ijzertijd tot en met de nieuwe tijd, en een lage verwachting op resten uit het laat-paleolithicum tot de bronstijd. Resten uit de nieuwe tijd kunnen zichtbaar worden vanaf het maaiveld. Resten uit de ijzertijd of de middeleeuwen bevinden zich in wierdelagen onder het maaiveld of in de top van de kwelderafzettingen. Resten uit het laat-paleolithicum tot het neolithicum worden als gevolg van erosie niet meer verwacht binnen het plangebied. Resten uit het neolithicum tot de bronstijd worden niet verwacht omdat het gebied in deze perioden vermoedelijk te nat was voor bewoning Tijdens het veldonderzoek zijn twee van de vier boringen gestaakt door een puin- en grindhoudende laag en is een vijfde boring niet gezet als gevolg van verharding binnen het plangebied. De bodemopbouw bestaat uit een puin- en grindhoudende laag tot 0,9-1,2 m-mv met daaronder klei- en veenlagen die elkaar afwisselen. In de kleilagen zijn geen vegetatieniveaus herkend die duiden op een langere drogere periode in het kwelderlandschap. De natuurlijke bodem bevindt zich op 2,2 m-mv. In boring 1 werd op 1,8 m-mv een ongedefinieerde verharding aangeboord. Mogelijk betreft het een vloerniveau of de onderkant van een waterkelder. In boring 2 werd op een diepte van 0,9 tot 1,3 m-mv een kleilaag met fosfaatvlekken herkent. Het betreft mogelijk een cultuurlaag waarbij de fosfaatvlekken gerelateerd zijn aan mest. Mogelijk kan de laag gerelateerd worden aan een wierde of het naastgelegen borgterrein. In het plangebied is sloop/nieuwbouw voorzien op de locatie van de bestaande woning. In het plangebied zijn geen grote verstoringen bekend buiten de bestaande woning. Het veldonderzoek heeft aangetoond dat in het plangebied een intacte cultuurlaag aanwezig is en mogelijk een waterkelder of ander spoor. Omdat slechts een klein deel van het plangebied ontgraven wordt vanaf het maaiveld, ter plaatse van de woning is het advies een opgraving, variant archeologische begeleiding uit te voeren bij het uitgraven van de bouwkuip ten behoeve van de nieuwe woning. Eventueel aanwezige sporen kunnen vervolgens gedocumenteerd worden. Diepere resten worden niet verstoord door het palenplan omdat diepere resten niet zijn waargenomen.