การศึกษาเพื่อประเมินผลโครงการคนละครึ่ง: กรณีศึกษา โครงการคนละครึ่งระยะที่ 1 และระยะที่ 2

การประเมินผลโครงการ “คนละครึ่ง” มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลโครงการ “คนละครึ่ง” ในส่วนของบริบท (Context) ปัจจัยนำเข้า (Input) กระบวนการ (Process) ผลผลิต (Product) และผลกระทบ (Impact) ศึกษาปัญหาและอุปสรรคของการดำเนินโครงการ “คนละครึ่ง” ตลอดจนศึกษาแนวทางการแก้ไขโครงการ “คนละครึ่ง” ในระยะต่อไป ให้ประสบความสำเร็จเพิ่มมากขึ้น ในลักษณะการวิจัยในรูปแบบผสม (Mixed Methods) ประกอบไปด้วยการวิจัยเชิงปริมาณและการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาเพื่อเก็บรวบรวมข้อมูล ดังนี้เชิงคุณภาพ เป็นการสัมภาษณ์แบบเจาะลึก (In-Depth interviews) จากผู้ให้ข้อมูลคือผู้รับผิดชอบแผนงาน/โครงการ จากสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง กระทรวงการคลัง และผู้ประกอบการรายย่อย จำนวน 10 ราย เป็นเครื่องมือในการวิเคราะห์และการเก็บข้อมูลเพื่อให้ได้ข้อสรุปเชิงปริมาณ คือ ผู้วิจัยได้ใช้เครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูลเป็นแบบสอบถามเกี่ยวกับปัจจัยเหตุศึกษา คือเพื่อประเมินผลการดำเนินโครงการ “คนละครึ่ง”เมื่อรวบรวมข้อมูลแล้วนั้นผู้วิจัยได้นำข้อมูลมาประเมินผลแบบ CIPP ในประเด็นด้านบริบทสภาวะแวดล้อม (Context) ด้านปัจจัยนาเข้า (Input) ด้านกระบวนการ (Process) และด้านผลผลิต (Product) จากนั้นนำเสนอผลการศึกษาในลักษณะการพรรณนา (Descriptive) ถึงผลกระทบ (Impact) โดยจากผลการศึกษาสามารถสรุปได้ดังนี้1.การประเมินด้านบริบทหรือสภาวะแวดล้อม (Context Evaluation) เมื่อวิเคราะห์จากทัศนะของกลุ่มตัวอย่างพบว่า มีความสอดคล้องกันในด้านบริบทของโครงการ คือ เข้าใจองค์รวมของโครงการที่ตรงกันในการแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าของโครงการคนละครึ่ง เพื่อเข้ามาฟื้นฟูเศรษฐกิจ ทั้งนี้ ทัศนะของกลุ่มประชาชนและกลุ่มผู้ประกอบการ ยังคงสะท้อนให้เห็นว่า ต้องการให้ภาครัฐทบทวนบริบทของโครงการอีกครั้ง เมื่อนำส่วนนี้มาวิเคราะห์ผ่านปัจจัยด้านสังคม สภาพแวดล้อมแล้วพบว่า ประเด็นที่กลุ่มดังกล่าวนำเสนอทัศนะนั้นมีความสอดคล้องกับสภาพปัญหาในปัจจุบันโดยสมบูรณ์ 2.การประเมินปัจจัยนำเข้า (Input Evaluation) สามารถวิเคราะห์ได้ว่ามุมมองต่อปัจจัยนำเข้าของทั้ง 3 ส่วนนั้น มีความสอดคล้องกัน และพบเจอกับสภาพปัญหาเช่นเดียวกัน ซึ่งเกิดจากปัจจัยนำเข้าเกี่ยวกับการประชาสัมพันธ์โครงการและระบบการปฏิบัติการทั้งสิ้น แต่จะมีทัศนะบางส่วนที่ความคิดเห็นของกลุ่มประชาชนทั่วไปและกระทรวงการคลังที่มีความขัดแย้งกันบ้าง ในเรื่องการจัดสรรงบประมาณ และความคิดเห็นของกลุ่มผู้ประกอบการและกระทรวงการคลัง เรื่องการเข้าร่วมของร้านค้าในโครงการ3.การประเมินกระบวนการ (Process Evaluation) สามารถวิเคราะห์ได้ว่า กลุ่มประชาชนและกลุ่มผู้ประกอบการมีมุมมองเรื่องการดำเนินการของโครงการนั้นยังคงมีบางส่วนที่เกิดปัญหาอยู่ แต่เห็นด้วยกับการใช้รูปแบบการชำระเงินที่ไม่ใช้เงินสด รวมถึงความคิดเห็นด้านโครงการไม่ขัดแย้งกับกระทรวงการคลัง เรื่องการเพิ่มอุปสงค์ และกระตุ้นการใช้จ่ายของภาคประชาชน 4.การประเมินผลผลิต (Product Evaluation) สามารถวิเคราะห์ได้ว่ามุมมองต่อกระบวนการ มีมุมมองที่สอดคล้องกันว่าผลผลิตของโครงการในด้านการกระตุ้นเศรษฐกิจระยะสั้น การผลักดันให้เกิดความหมุนเวียนในตลาดนั้น โครงการสามารถตอบสนองได้จริง แต่ในด้านขอบเขตของทัศนะต่อความคาดหวังในการจัดการโครงการนั้นกลุ่มผู้ประชาชนและกลุ่มผู้ประกอบการ กับกระทรวงการคลังยังมีทัศนะที่สวนทางกัน กล่าวคือ ในกลุ่มของประชาชนและกลุ่มผู้ประกอบการนั้น มีความคาดหวังให้ผลผลิตของโครงการสามารถแก้ไขปัญหาในระยะยาวและยั่งยืนได้ เมื่อใช้หลักการประเมินผลตามแบบซิปป์ (CIPP Model) แล้ว จะทราบถึงความสำเร็จของโครงการและสามารถวิเคราะห์ผลกระทบ (Impact) ของโครงการได้ทั้งผลกระทบด้านบวกและลบโดยผลกระทบด้านบวก คือ การดำเนินโครงการสร้างภาวะคุ้นชินสอดคล้องกับยุคสมัยปัจจุบัน, การดำเนินโครงการสามารถสร้างภาวะกระตุ้นเศรษฐกิจในระยะสั้นได้ดี และ การดำเนินโครงการนั้นทำให้ข้อมูลของภาครัฐในเรื่องผู้ค้ารายย่อยเพิ่มมากขึ้น สามารถรวมข้อมูลเข้าฐานระบบกลางได้ เป็นประโยชน์ต่อการวางแผนพัฒนาประเทศส่วนผลกระทบในด้านลบ คือ ประชาชนและผู้ประกอบการต้องการโครงการที่ยั่งยืน และเหมาะสมต่อการฟื้นฟูสภาวะสังคม เศรษฐกิจในระยะยาว การดำเนินการของโครงการในระยะที่ผ่านมา ทำให้เกิดช่องว่างการแข่งขันของผู้ประกอบการ และการดำเนินการของโครงการยังจำเป็นที่จะต้องเพิ่มระบบการรักษาความปลอดภัยในเรื่องความปลอดภัยของข้อมูลส่วนบุคคลคำสำคัญ โครงการ, นโยบายสาธารณะ, ประสิทธิผล, ประสิทธิภาพ, ความพึงพอใจ, ประชาชนผู้เข้าร่วมโครงการ, ร้านค้าที่เข้าร่วมโครงการ