ความรู้และทัศนคติของผู้มีส่วนได้เสียที่มีต่อการให้บุคคลที่ไม่ได้สำเร็จการศึกษาด้านบัญชีสามารถสอบเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตได้

จากการที่สภาวิชาชีพบัญชีในพระบรมราชูปถัมภ์ ได้พิจารณาเรื่องการให้บุคคลที่ไม่ได้สำเร็จการศึกษาด้านบัญชีสามารถสอบเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตได้ ในที่ประชุมคณะกรรมการกำกับดูแลการประกอบวิชาชีพบัญชี เมื่อวันที่ 3 พฤษภาคม 2564 เป็นสาเหตุสำคัญที่นำไปสู่การค้นคว้าอิสระในครั้งนี้ โดยมีวัตถุประสงค์ในการวิจัย เพื่อศึกษาความรู้ที่เกี่ยวข้องของผู้มีส่วนได้เสีย โดยแบ่งเป็นความรู้เรื่องหลักเกณฑ์การขึ้นทะเบียนเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตในประเทศไทย ความรู้เรื่องการเปิดโอกาสให้บุคคลที่ไม่ได้สำเร็จการศึกษาด้านบัญชีสามารถสอบเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตได้ในต่างประเทศ ความรู้เรื่องการปรับหลักสูตรโครงสร้างบัญชีในต่างประเทศ เพื่อศึกษาทัศนคติของผู้มีส่วนได้เสียในเรื่องการให้บุคคลที่ไม่ได้สำเร็จการศึกษาด้านบัญชีสามารถสอบเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตได้ รวมถึงเพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างความรู้แต่ละเรื่องกับทัศนคติเรื่องการให้บุคคลที่ไม่ได้สำเร็จการศึกษาด้านบัญชีสามารถสอบเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตได้ การค้นคว้าอิสระครั้งนี้ใช้สถิติเชิงพรรณนา ใช้ Independent Sample T-Test และใช้ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ในการวิเคราะห์ ซึ่งเก็บรวบรวมข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ใช้บริการจากผู้สอบบัญชีรับอนุญาต สมาชิกคณะกรรมการสภาวิชาชีพบัญชี และผู้บริหารระดับหุ้นส่วนผู้จัดการของสำนักสอบ รวมทั้งสิ้นจำนวน 3 ท่าน และจากการเก็บแบบสอบถาม ซึ่งมีกลุ่มตัวอย่างคือ ผู้ใช้บริการ จำนวน 209 ท่าน และผู้สอบบัญชีรับอนุญาต จำนวน 209 ท่าน การค้นคว้าอิสระครั้งนี้จัดทำขึ้นระหว่างเดือนมกราคม - เดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2565ผลการวิจัยพบว่ากลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีความรู้เรื่องหลักเกณฑ์การขึ้นทะเบียนเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตในประเทศไทยในระดับมาก โดยผู้ใช้บริการกับผู้สอบบัญชีรับอนุญาตมีความรู้เรื่องนี้แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ไม่มีความรู้เรื่องการเปิดโอกาสให้บุคคลที่ไม่ได้สำเร็จการศึกษาด้านบัญชีสามารถสอบเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตได้ในต่างประเทศ และไม่มีความรู้เรื่องการปรับหลักสูตรโครงสร้างบัญชีในต่างประเทศ โดยผู้ใช้บริการกับสอบบัญชีรับอนุญาตมีความรู้ทั้ง 2 เรื่องนี้ไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ กลุ่มตัวอย่างมีทัศนคติเชิงปานกลางต่อการให้บุคคลที่ไม่ได้สำเร็จการศึกษาด้านบัญชีสามารถสอบเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตได้ เมื่อพิจารณาแยกรายด้าน พบว่า กลุ่มตัวอย่างมีทัศนคติเชิงปานกลางต่อด้านสมรรถนะ มีทัศนคติเชิงลบต่อด้านประสิทธิภาพ และมีทัศนคติเชิงปานกลางต่อด้านคุณค่าและประโยชน์ นอกจากนี้พบว่าผู้ใช้บริการและผู้สอบบัญชีรับอนุญาตมีทัศนคติต่อการให้บุคคลที่ไม่ได้สำเร็จการศึกษาด้านบัญชีสามารถสอบเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตได้ แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ โดยผู้ใช้บริการมีทัศนคติในเชิงบวกมากกว่าผู้สอบบัญชีรับอนุญาต นอกจากนี้พบว่าความรู้เรื่องหลักเกณฑ์การขึ้นทะเบียนเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตในประเทศไทยมีความสัมพันธ์กับทัศนคติที่มีต่อการให้บุคคลที่ไม่ได้สำเร็จการศึกษาด้านบัญชีสามารถสอบเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตได้ ความรู้เรื่องการเปิดโอกาสให้บุคคลที่ไม่ได้สำเร็จการศึกษาด้านบัญชีสามารถสอบเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตได้ในต่างประเทศมีความสัมพันธ์กับทัศคติที่มีต่อการให้บุคคลที่ไม่ได้สำเร็จการศึกษาด้านบัญชีสามารถสอบเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตได้ และความรู้เรื่องการปรับหลักสูตรโครงสร้างบัญชีในต่างประเทศมีความสัมพันธ์กับทัศคติที่มีต่อการให้บุคคลที่ไม่ได้สำเร็จการศึกษาด้านบัญชีสามารถสอบเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตได้