Plangebied Laan ten Boomen - Hogeweg - van Dongenstraat te Lierop, gemeente Someren.

In opdracht van de gemeente Someren heeft RAAP in januari 2024 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Laan ten Boomen - Hogeweg - van Dongenstraat te Lierop in de gemeente Someren. In het plangebied is men van plan om een regenwaterriolering en een wadi aan te leggen. Het onderzoek vond plaats in het kader van een omgevingsvergunning. Het plangebied bevindt zich op de Formatie van Boxtel met het Laagpakket van Wierden. Hier hebben zich de zogenaamde dekzanden op afgezet, het plangebied bevindt zich op een dekzandrug. Op deze dekzandrug hebben zich hoge zwarte enkeerdgronden gevormd die ontwikkeld zijn in leemarm en zwak lemig zand. Mogelijk is er onder het akkerdek nog een intact podzol aanwezig. In het oostelijke gedeelte van het plangebied is een dalvormige laagte aanwezig, deze is goed zichtbaar op het AHN. In en rondom het plangebied zijn verschillende archeologische vondsten, onderzoeken en één monument aanwezig. Op een afstand van 390 m ten oosten is een AMK-terrein van hoge archeologische waarde aanwezig, dit zou het “kasteel Lierop” betreffen. In een groot deel van de onderzoeken die in de directe omgeving zijn uitgevoerd is een verstoorde bodem aangetroffen en is daardoor geen vervolgonderzoek aanbevolen. Circa 110 m ten noorden van het plangebied zijn nederzettingsresten uit de late ijzertijd tot 4e eeuw na Chr. aangetroffen, de omvang van dit nederzettingsterrein is echter niet bekend. Op historisch kaartmateriaal (Verhees, kadastraal minuut 1811-1832 etc.) is te zien dat de Laan ten Boomen minstens vanaf 1794 aanwezig is binnen het plangebied. Het land rondom deze weg was met name in gebruik als bouwland, met uitzondering van één perceel wat in gebruik was als weiland. Tot 1900 is een groot deel van het plangebied onbebouwd gebleven, vanaf circa 1950 ontstond er meer bebouwing rondom de Laan ten Boomen en begon het tot de bebouwde kom van Lierop te behoren. In het plangebied komen gradiëntsituaties voor. Zodoende worden vindplaatsen van jager-verzamelaars verwacht en geldt hier een hoge verwachting voor. In het plangebied geldt een hoge verwachting voor nederzettingsresten en randactiviteiten uit de periode neolithicum tot en met de middeleeuwen, daarnaast geldt er ook een hoge verwachting voor randactiviteiten vanaf de late middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd. Tevens kunnen resten van de weg Laan ten Boomen uit de nieuwe tijd onder het huidige wegdek aangetroffen worden, met in het uiterste oosten een overgang over de waterloop. Vanwege de aanwezigheid van een grote hoeveelheid kabels en leidingen, bestaat de kans dat in een groot deel van het plangebied de (ondiepere) archeologische resten reeds verstoord zijn. Op basis van de resultaten van het onderzoek blijkt dat in het onderzoeksgebied (mogelijk) archeologische resten bedreigd worden door de voorgenomen bodemingrepen. Daarom wordt geadviseerd om de plannen zodanig aan te passen dat verstoring wordt voorkomen. Dat kan door de geplande werkzaamheden te beperken tot een diepte van maximaal 40 cm -mv. Indien planaanpassing niet mogelijk is, wordt aanbevolen in het kader van de bestaande planvorming de onderstaande vervolgstap uit het proces van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) te nemen. Om de gespecificeerde verwachting te toetsen wordt een vervolgonderzoek geadviseerd. Eerst dient echter vastgesteld te worden of er ter plekke van de gradiëntzone nog sprake is van een gave bodem, door middel van verkennend booronderzoek. Indien de bodem nog dermate gaaf is (intacte podzol) dat sprake kan zijn van gave steentijdvindplaatsen, dient vervolgens een karterend booronderzoek plaats te vinden. Om de verwachting voor vindplaatsen van landbouwende gemeenschappen, de voorganger van de Laan ten Boomen en de eventuele overgang over de waterloop te toetsen, kan best vervolgonderzoek uitgevoerd worden in de vorm van een archeologische begeleiding van de werkzaamheden. Ter plekke van de aan te leggen wadi (na afronding van eventueel steentijdonderzoek) en het oostelijke deel van de straat wordt een intensieve archeologische begeleiding geadviseerd, gezien de verwachte hogere gaafheid en ter plekke van de aanleg van de regenwaterriolering in het westelijke deel wordt een extensieve archeologische begeleiding geadviseerd (figuur 12). Vanwege de vele kabels en leidingen worden hier namelijk alleen nog diep ingegraven sporen verwacht. Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid, de gemeente Someren, deze al dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit.