การวิเคราะห์การไหลของวัสดุเพื่อระบุโอกาสสำหรับหลักการเอื้อประโยชน์ร่วมกันระหว่างอุตสาหกรรม: กรณีศึกษา โรงงานในพื้นที่อุตสาหกรรมเชิงนิเวศจังหวัดชลบุรี จังหวัดสมุทรปราการ และจังหวัดระยอง

แนวคิดเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศเป็นแนวทางที่หลายประเทศทั่วโลกให้ความสำคัญในการแก้ไขปัญหาที่เกิดจากการพัฒนาอุตสาหกรรม ไม่ว่าจะเป็นประเทศญี่ปุ่น สหรัฐอเมริกา จีน หรือประเทศในสหภาพยุโรป ซึ่งต่างมีวิธีการดำเนินงานและนิยามที่แตกต่างกัน แต่มีเป้าหมายร่วมกันคือการพัฒนาอุตสาหกรรมให้สอดคล้องกับสิ่งแวดล้อมและสังคมอย่างยั่งยืน โดยอาศัยหลักการสำคัญ ได้แก่ การลดของเสียตามแนวทาง 3Rs การใช้เทคโนโลยีแปรรูปของเสียเป็นพลังงาน (Waste to Energy) การประยุกต์ใช้หลักประสิทธิภาพเชิงนิเวศ (Eco-Efficiency) และการสร้างความร่วมมือระหว่างอุตสาหกรรม (Industrial Symbiosis) เพื่อใช้ทรัพยากรร่วมกันอย่างมีประสิทธิภาพ สำหรับประเทศไทย กระทรวงอุตสาหกรรมได้ประกาศนโยบายพัฒนาเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ พ.ศ. 2561 โดยกำหนดพื้นที่นำร่อง 15 จังหวัด เพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจเชิงอุตสาหกรรมไปพร้อมกับการดูแลสิ่งแวดล้อมและคุณภาพชีวิตของประชาชนในพื้นที่งานวิจัยนี้มุ่งประเมินศักยภาพและความเป็นไปได้ในการใช้หลักการเอื้อประโยชน์ร่วมกัน (Symbiosis) เพื่อลดการเกิดของเสียและการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (Greenhouse Gas: GHG) ในพื้นที่อุตสาหกรรมเชิงนิเวศของประเทศไทย โดยเลือกพื้นที่ศึกษา 3 จังหวัดเป้าหมายที่มีความหนาแน่นทางอุตสาหกรรมสูง ได้แก่ จังหวัดชลบุรี สมุทรปราการ และระยอง ซึ่งเป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจและอุตสาหกรรมที่สำคัญของประเทศ แต่ในขณะเดียวกันก็เผชิญปัญหาสิ่งแวดล้อม งานวิจัยได้รวบรวมข้อมูลด้านเศรษฐกิจ อุตสาหกรรม และสิ่งแวดล้อม พร้อมทั้งวิเคราะห์แนวทางการใช้ทรัพยากรร่วมกันทั้งระหว่างอุตสาหกรรมผลการศึกษาเสนอแนวทางการสร้างความร่วมมือระหว่างอุตสาหกรรม (Industrial Symbiosis) 4 แนวทาง ได้แก่ (1) การใช้กากมันสำปะหลังผลิตสารให้ความหวาน (2) การใช้ตะกรันเป็นวัตถุดิบในการผลิตคอนกรีต (3) การใช้กระบวนการไพโรไลซิสเศษยางเพื่อผลิตผงคาร์บอนแบล็ก และ (4) การนำน้ำเสียเข้าสู่ระบบผลิตก๊าซชีวภาพเพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงในกระบวนการผลิต จากการประเมินผลพบว่าการดำเนินการตามแนวทางเหล่านี้สามารถลดการเกิดของเสียได้สูงสุด 395,458 ตัน และลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้สูงสุด 61,393 ตันคาร์บอนไดออกไซด์ แม้บางกรณีอาจมีการใช้พลังงานเพิ่มขึ้น แต่ผลในภาพรวมยังคงสะท้อนถึงศักยภาพในการลดของเสียและมลพิษอย่างมีนัยสำคัญ