Een wegdoorsnede van de Zaligestraat – Nijmegen-Lent, Gemeente Nijmegen Definitief Onderzoek, opgraven (DO). Archeologische Berichten Nijmegen - Briefrapport 312

<p>In opdracht van de gemeente Nijmegen heeft Bureau Archeologie en Bodemkwaliteit van de gemeente Nijmegen (BABN) in 2019 een opgraving uitgevoerd in het plangebied Hof van Holland aan de Zaligestraat te Nijmegen-Lent (gemeente Nijmegen). Ten westen van Lent, tussen de Waaldijk en de Griftdijk Noord, liggen de te ontwikkelen woonwijken Hof van Holland en Woenderskamp. Langs de westzijde van deze wijken zal de St. Jansingel worden uitgegraven, die vrijwel haaks de Zaligestraat doorsnijdt. Bij eerder onderzoek in 2016 was het niet mogelijk een dwarsdoorsnede te documenteren van de Zaligestraat. Hierdoor was het onbekend wat de aanvangsdatering is voor deze weg en in welke mate een wegopbouw aanwezig is die ons informeert over het onderhouden en vernieuwen van de weg. De uit te graven St. Jansingel bood de mogelijkheid deze waarneming te verrichten en te bepalen wat de archeologische waarde is van de Zaligestraat in zijn huidige staat. Op basis van historisch kaartmateriaal lijkt het erop dat ter plaatse van de huidige Zaligestraat in de tweede helft van de 16e eeuw al een weg aanwezig was. Het vermoeden was dat deze weg al als zodanig is gebruikt in de middeleeuwen. De verwachting was dat onder het hedendaagse asfalt een aardlichaam is bewaard gebleven dat is ontstaan als gevolg van het regelmatig onderhouden of vernieuwen en daarmee ophogen van de Zaligestraat. Behalve ophogingslagen, relicten van wegverharding, zouden mogelijk ook karrensporen aanwezig zijn. Langs de weg diende rekening te worden gehouden met greppels of sloten. Doel van de opgraving was het documenteren, registreren en veiligstellen van de archeologische resten die zich in de ondergrond van het onderzoeksgebied bevinden, om daarmee informatie te behouden die van belang is voor kennisvorming over het verleden, alsmede te bepalen hoe oud de Zaligestraat is en hoe die is onderhouden in de loop van minstens vier eeuwen. Indien een oud plaveisel of oud wegniveau (bijvoorbeeld in de vorm van karensporen) aanwezig is, dan wordt gevraagd welk AMZ-advies hiervoor is te geven. Er is één werkput aangelegd met een breedte van ca. 3 m en een lengte van ca. 14,3 m. In eerste instantie is eerst een smalle strook van 2 m verdiept langs de beoogde profiellocatie in het noordoosten van de put. Hier is de bodemopbouw onderzocht en zijn nummers uitgedeeld aan de verschillende lagen en sporen, zodat vondsten per stratigrafisch niveau verzameld konden worden. Vervolgens is de rest van de put in vakken van ca. 5 bij 3 m verdiept tot op het beddingzand (natuurlijke ondergrond) en is het dwarsprofiel van de weg gedocumenteerd. Uit dit profiel zijn monsters genomen voor micromorfologisch onderzoek. In tegenstelling tot de verwachting is slechts één oud wegniveau aangetroffen in de vorm van een grindpakket. De weg ligt vrijwel direct onder de moderne straat, is ca. 10 cm dik en de top ervan bevindt zich op ca. 9,3 m +NAP. Hierboven bevindt zich een dunne laag zandige klei, waarop puinverharding en asfalt liggen van de huidige weg. Uit zowel het fysisch geografisch (veld-)onderzoek als het bodemmicromorfologisch onderzoek blijkt dat de hieronder gelegen afzettingen allemaal een natuurlijke oorsprong hebben. Op basis van de vondsten kan tot de volgende tijdlijn gekomen worden: Vermoedelijk is in de late middeleeuwen ter hoogte van de huidige Zaligestraat een pad of weg ontstaan, al dan niet voorafgaand aan of gelijktijdig met de ontwikkeling van de naastgelegen akkers. De akkerlaag die in de naastgelegen percelen is aangetroffen wordt in de middeleeuwen gedateerd. Als de laag inderdaad in deze periode is gevormd, ondersteunt dat ook een eventuele middeleeuwse datering van de Zaligestraat. Ter hoogte van de weg is namelijk geen akkerdek aanwezig. In de late 18e eeuw, of kort daarna, is een grindpakket aangebracht als ‘wegverharding’. Ergens gedurende de 20e eeuw wordt een dunne laag klei op de grindverharding aangebracht, vermoedelijk om de bestaande weg op te hogen. Of dat voor de huidige verharding is, of voor een inmiddels verdwenen wegverharding is niet meer te achterhalen. Of de weg tussendoor nog is opgehoogd, verbeterd of anderszins gewijzigd is namelijk uit het onderzoek niet duidelijk geworden. In de tweede helft van de 20e eeuw wordt de weg geasfalteerd en krijgt deze zijn huidige uiterlijk. Vanuit historisch en geografisch oogpunt is de weg zeker interessant, maar archeologisch lijkt de weg met onderhavig onderzoek voldoende onderzocht en is het niet de verwachting dat nader onderzoek nog meer informatie over de datering en/of fasering van de weg oplevert.</p>