Vitensterrein: Mesolithicum, middeleeuwen en waterzuivering op het Hoge West

In 2018 is er archeologisch oderzoek verricht op het voormalige Vitensterrein op het Hoge West, aan de Weg naar Vierakker in Zutphen. Met het vertrek van Vitens na het sluiten van de waterwinning hier kwam het terrein handen van de gemeente Zutphen. De bedoeling is om het terrein te ontwikkelen voor woningsbouw en nieuwe voorzieningen. Dit is een terrein met hoge archeologische verwachtingswaarde, vandaar dat voorafgaand aan het definitief bouwrijp maken archeologisch onderzoek is uitgevoerd. Het onderzoek is in eerste instantie ingestoken als een proefsleuvenonderzoek (IVO-P). Daarna is een doorstart gemaakt naar een opgraving (DO). Hierbij is het deel van het terrein dat niet verstoord is vrijwel vlakdekkend opgegraven. De vindplaats ligt op de oostflank van de rivierduinkop ‘het Hoge West’. Parallel aan de hoogtelijnen werd een serie 11e-12e-eeuwse droge greppels gevonden met haaks daarop een afwateringsgreppel richting de laagte, het dal van de Schouwlaak in het zuidoosten. Er werd geen erf aangetroffen, maar dat moet er vlakbij hebben gelegen. In het noordwesten van het terrein werd een greppel met een andere oriëntatie gevonden die werd gegraven in het begin van de 14e eeuw, maar die als landschappelijk element bleef bestaan tot in de 20e eeuw. De jongste “greppel” is een Duitse loopgraaf uit de Tweede Wereldoorlog. Bovenlangs de middeleeuwse greppelzone werden ook vroeg- en midden-mesolithische vondsten gedaan in de vorm van kookkuilen, vuursteen en kooksteen. Gedurende enige duizenden jaren moet het terrein regelmatig zijn bezocht door jagers-verzamelaars. Ook in de perioden erna moeten er menselijke activiteiten zijn geweest, maar daarvan zijn minder sporen en vondsten gedaan (laat-neolithicum en Romeinse tijd). Parallel aan het archeologische onderzoek is historisch onderzoek uitgevoerd. Daarbij kwam onder meer naar voren dat de naam Wesse (waarvan “Hoge West” is afgeleid) voor het eerst wordt vermeld in 1118, hetgeen globaal samenvalt met de datering van de oudste greppels. Ook wordt in de rapportage aandacht besteed aan de geschiedenis van het waterzuiveringscomplex, waarvan eveneens veel sporen werden terug gevonden. Na afronding van het archeologische onderzoek is het terrein geheel vrijgegeven voor verdere ontwikkeling.