Plangebied Arlanxeo op Chemelot te Geleen, gemeente Sittard-Geleen.

<p> In opdracht van Sitech Services BV heeft RAAP in december 2023 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Arlanxeo op Chemelot te Geleen in de gemeente Sittard-Geleen. Rondom de huidige Arlanxeo-fabriek gaan drie nieuwe gebouwen gerealiseerd worden. Het gaat hierbij om een elektriciteitshuis voor de uitbreiding van de electracapaciteit (meest noordelijke structuur; ca. 335,5 m² + 60 m² infiltratiekratten), een supportstructure (T-post; enkele m²) voor een kolommenbaan (centraal), en een opslaghal (zuid; ruim 500 m²).
<p> Onderhavig plangebied ligt vanuit geomorfologisch oogpunt op een daluitspoelingsterras. Hoewel het plangebied op de bodemkaart niet gekarteerd is, lijkt op basis van de geomorfologie en omliggende bodemeenheden van nature radebrikgronden in löss voor te komen. Op basis van het AHN kan gesteld worden dat het terrein mogelijk is opgehoogd.
<p> Vanuit archeologisch oogpunt heeft rondom het plangebied tot nu toe weinig gravend onderzoek plaatsgevonden. Binnen een straal van 500 meter is slechts één vindplaats bekend. Deze ligt op ongeveer 500 m naar het oosten aan de andere zijde van de A76 (buiten Chemelot). Het gaat om de vondst van een stuk vuursteen uit het mesolithicum-neolithicum die is aangetroffen tijdens een veldkartering. Zodoende wordt het verwachtingsmodel uit de algemene inventarisatie van het Chemelot-terrein overgenomen. Hierbij geldt de hoogste verwachting voor sporen uit het vroeg neolithicum en de ijzertijd. Specifiek gaat het om nederzettingssporen, begravingen en sporen gerelateerd aan akkerarealen (o.a. silo’s, kuilen en spiekers). Voor het midden/laat neolithicum, de bronstijd, en de Romeinse tijd geldt een middelhoge verwachting. Voor de middeleeuwen t/m nieuwe tijd geldt een lage verwachting.
<p> Onderhavig plangebied is pas laat ontwikkeld geworden. Tot zeker in de begin van de jaren ’60 van de vorige eeuw was het plangebied onbebouwd en liep slechts een weg door het plangebied heen. Aan het begin van de jaren ’60 worden er meerdere wegen aangelegd rondom het plangebied. Hierbij wordt net ten zuiden van het plangebied een viaduct aangelegd. Met name de nieuwe opslaghal wordt hierdoor mogelijk beïnvloed. Aan het begin van de jaren ‘70 wordt het terrein ten westen van het plangebied steeds meer bebouwd. Ook de Olefins3-fabriek ten zuidwesten van de Arlanxeo-fabriek wordt gebouwd in deze periode. Het plangebied zelf blijft in eerste instantie grotendeels onaangeroerd, maar tegen het einde van de jaren ’70 verschijnen ook hier de eerste gebouwen en fabrieken. In de volgende jaren wordt het gebied steeds meer bebouwd. Het gevolg is dat de bodem rondom de T-post naar verwacht volledig verstoord is. Ter hoogte van het nieuwe electrafaciliteit heeft tot vandaag de dag nooit bebouwing gestaan. Ook rondom de opslaghal heeft tot nu toe nooit bebouwing gestaan. Wel moet hier rekening gehouden worden met eventuele afgravingen en ophogingen in het kader van de bouw van de Olefins3-fabriek en het (voormalig) viaduct.
<p> Het lijkt er op dat de hoogste kans voor het aantreffen van een intact bodemprofiel en archeologische resten geldt voor de electrafaciliteit. Minder duidelijk is het gebied rondom de nieuwe opslaghal. Beide zones komen zodoende in aanmerking voor verder onderzoek. Dit kan eventueel voorkomen worden door de ontgravingen in het kader van de opslaghal en de electrafaciliteit zodanig te beperken dat de natuurlijke ondergrond niet geraakt wordt. Hiervoor dient wel duidelijk te zijn in hoeverre sprake is van ophogingspakketten en wat de dikte hiervan is. Daarnaast dient, in het geval van een paalfundering, rekening gehouden te worden met de voorschriften van archeologie-duurzaam bouwen. Indien dit niet mogelijk is, dient eerst een beter inzicht verkregen te worden in de gaafheid van de bodem. Er wordt geadviseerd om hiervoor een verkennend booronderzoek uit te voeren ter hoogte van de nieuwe opslaghal en de electra-faciliteit. Ter hoogte van de supportconstructie is de bodem naar verwachting volledig verstoord. Geadviseerd wordt om hier geen verder onderzoek meer te doen.