หลักประโยชน์สูงสุดของเด็ก: ศึกษากรณีการสมรสระหว่างเด็กกับผู้รับบุตรบุญธรรมหรือผู้ปกครอง

การจัดทำวิทยานิพนธ์เล่มนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการคุ้มครองประโยชน์สูงสุดของเด็ก (The best interest of the child) เพื่อหาแนวทางป้องกันคุ้มครองเด็กที่เหมาะสม ในกรณีการสมรสของผู้เยาว์ซึ่งถือว่าเป็นเด็กตามอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก (Convention on the Right of Child) กับบุคคลในครอบครัวที่มีสถานะเป็นผู้รับบุตรบุญธรรมที่กฎหมายไม่ห้ามทำการสมรสเนื่องจากไม่ใช่ญาติสืบสายโลหิตโดยตรง และการสมรสกับผู้ปกครองซึ่งกฎหมายไม่ได้บัญญัติห้ามทำการสมรส ซึ่งกรณีที่เด็กต้องทำการสมรสกับบุคคลทั้งสองกรณีดังกล่าวย่อมมีลักษณะขัดต่อหลักผลประโยชน์ขัดกันเพราะผู้ใช้อำนาจปกครองที่จะให้ความยินยอมในการสมรสของเด็กเป็นบุคคลเดียวกันกับคนที่เด็กต้องทำการสมรสด้วยนอกจากนี้ จากการศึกษาบทบัญญัติแห่งกฎหมายของไทยในปัจจุบันพบว่า ตามบทบัญญัติมาตรา 1436 (3) (4) ประกอบกับมาตรา 1454 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ซึ่งบัญญัติให้ผู้เยาว์ต้องขอความยินยอมจากผู้รับบุตรบุญธรรมหรือผู้ปกครองแล้วแต่กรณีนั้น มีลักษณะเป็นการทับซ้อนของผลประโยชน์ (Conflict of Interest) ของผู้ใช้อำนาจปกครองกับสิทธิและเสรีภาพในการแสงเจตนาสมรสของเด็ก ซึ่งอาจทำให้เด็กขาดอิสระในการตัดสินใจ อย่างแท้จริง (Privacy right) ในการก่อตั้งครอบครัว และเป็นการไม่สอดคล้องกับหลักการประโยชน์สูงสุดของเด็ก เนื่องจากเด็กอาจไม่สามารถแสดงความเห็น หรือความต้องการของตนเองได้อย่างแท้จริงเพราะตกอยู่ภายใต้ความสัมพันธ์เชิงอำนาจที่ถูกครอบงำจากสถานะความเป็นผู้รับบุตรบุญธรรมหรือผู้ปกครอง ซึ่งยังไม่มีบทบัญญัติของกฎหมายหรือกระบวนการใดที่จะมาคุ้มครองประโยชน์สูงสุดของเด็กในกรณีที่เด็กอาจต้องทำการสมรสกับบุคคลในครอบครัวเดียวกันด้วยเหตุนี้ เมื่อเด็กเป็นบุคคลหนึ่งที่ต้องได้การรับรองและคุ้มครอง ทั้งทางด้านร่างกาย จิตใจ อารมณ์ สังคม สติปัญญาโดยไม่ถูกเลือกปฏิบัติ เด็กจึงมีสิทธิแสดงความเห็น หรือความต้องการของตนเองได้โดยอิสระ และมีเสรีภาพอย่างแท้จริง ปราศจากอำนาจครอบงำของผู้ใช้อำนาจปกครอง หากเด็กจะต้องทำการสมรสกับผู้รับบุตรบุญธรรมหรือผู้ปกครองของตนเอง ซึ่งผู้เขียนได้นำแนวทางของกฎหมายประเทศเยอรมันมาปรับใช้ โดยให้ศาลเป็นผู้ใช้ดุลยพินิจในการอนุญาตให้เด็กสมรสกับบุคคลในครอบครัวเดียวกันได้