Archeologisch bureau- en inventariserend veldonderzoek, verkennende fase door middel van boringen Dorpsstraat 12 te Bakel (gemeente Gemert-Bakel)

In januari 2024 is door Aeres Milieu een archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek uitgevoerd aan de Dorpsstraat 12 te Bakel (gemeente Gemert-Bakel).
Aanleiding voor het laten uitvoeren van dit onderzoek betreft de aanvraag van een omgevingsvergunning ten behoeve van de verbouwing van een horecapand met een kelder en 3 woningen (Figuur 1 en 2). Naar verwachting zal de bodemverstoring tot ten minste 2 meter beneden maaiveld reiken. De verwachting is dan ook dat bij het uitgraven van de bouwputten, ten behoeve van de voorgenomen nieuwbouw, de bodem tot in het archeologische niveau verstoord zal worden en eventueel aanwezige archeologische waarden daardoor verloren zullen gaan. De onderzoekslocatie ligt volgens de Archeologische Beleidskaart van de gemeente Gemert-Bakel (2015) in de zone met Beleidscategorie 2: een gebied van archeologische waarde. Binnen het bestemmingsplan Stedelijke gebieden gemeente Gemert-Bakel (2013) geldt de dubbelbestemming Waarde – Archeologie 2.
Het plangebied bevindt zich in een gradiëntzone nabij een natte dalvormige laagte. Dit zijn van oudsher aantrekkelijke bewoningslocaties. In de directe omgeving zijn tot op heden geen vondsten bekend uit deze periode. Er wordt een middelhoge verwachting toegekend voor vindplaatsen uit het laat-paleolithicum tot en met het mesolithicum.
Op basis van de landschappelijke ligging kan het plangebied ook voor latere landbouwende samenlevingen een aantrekkelijke vestigingsplaats zijn geweest. Indien het plangebied op een landduin ligt zal het plangebied minder aantrekkelijk zijn geweest als vestigingslocatie. Als het stuifzand vrij jong is kan de locatie in de prehistorie wel geschikt zijn geweest als vestigingslocatie. Vindplaatsen uit deze periode liggen met name op de hoger gelegen dekzandruggen. Voor het plangebied geldt een middelhoge verwachting voor de periode neolithicum tot en met vroege middeleeuwen.
Het plangebied ligt aan de Dorpstraat in het centrum van de historische kern van Bakel. Ten noorden en ten zuiden van het plangebied staan gebouwen ingetekend. Op basis van deze gegevens geldt voor het plangebied een hoge verwachting voor de periode late middeleeuwen en nieuwe tijd.
Op basis van het uitgevoerd verkennend veldonderzoek middels boringen kan worden gesteld dat de in het bureauonderzoek omschreven verwachte hoge zwarte enkeerdgronden in het plangebied niet (meer) aanwezig zijn. De bodemopbouw binnen het plangebied bestaat uit een AC-bodemprofiel. Er zijn geen sporen aangetroffen van een oorspronkelijke podzolbodem. Dit is mogelijk het gevolg van de ontginning van het gebied door opname in het bovenliggend dek door ploegen van de akker of door eeuwenlang intensief gebruik van de erven en/of door bebouwing. De overgangen naar de natuurlijke ondergrond is scherp. Op basis van deze gegevens is de archeologische verwachting voor het aantreffen van archeologische resten voor de perioden (laat-paleolithicum – mesolithicum) bijgesteld naar laag. Voor de daaropvolgende periode van meer sedentaire bewoningsvormen met robuustere sporen kan worden gesteld dat deze naar verwachting nog goed aangetroffen kunnen worden en blijft de (middel)hoge verwachting voor de periode late middeleeuwen – nieuwe tijd gehandhaafd.
Op basis hiervan wordt voor het plangebied een vervolgonderzoek geadviseerd.
Op basis van de aangeleverde gegevens zal in oppervlakte nagenoeg geen nieuwe verstoringen plaatsvinden. Aangezien er een onderkeldering zal worden gerealiseerd, zullen in diepte wel nieuwe verstoringen gaan plaatsvinden. Om deze redenen wordt een archeologische begeleiding geadviseerd van de sloop van de ondergrondse delen van de bestaande gebouwen. Hier kunnen namelijk nog resten van oudere gebouwen liggen.
Ook tijdens de aanleg van de bouwput ten behoeve van de nieuwbouw dient een archeologische begeleiding plaats te vinden. Hiervoor dient voorafgaand een Programma van Eisen (PvE) ter toetsing te worden voorgelegd te worden aan de bevoegde overheid (gemeente Gemert-Bakel).
De resultaten van dit onderzoek dienen getoetst te worden door de bevoegde overheid (gemeente Gemert-Bakel), die op basis van het uitgebrachte advies een besluit zal nemen. Wij willen de opdrachtgever erop wijzen dat dit selectieadvies nog niet betekent dat er al bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen.
Het uitgevoerde onderzoek is verricht conform de gestelde eisen en gebruikelijke methoden. Het onderzoek is gericht op het inzichtelijk maken van de toestand van het bodemarchief. Hiermee kan de beschadiging, dan wel vernietiging, als gevolg van de voorgenomen verstoring van een mogelijk aanwezig bodemarchief tot een minimum worden beperkt.
De tweede versie van dit rapport is in maart 2024 verstuurd naar de opdrachtgever om het ter goedkeuring voor te leggen aan de bevoegde overheid (gemeente Gemert-Bakel). Hier is nooit een reactie op ontvangen. Aangezien de tweejaarstermijn is verstreken, is besloten om dit rapport in Archis te uploaden zonder het selectiebesluit toe te voegen.