คะแนนทำนายความเสี่ยงในการเกิดโรคไขมันคั่งตับที่ไม่ได้เกิดจากแอลกอฮอล์ที่มีพังผืดในตับอย่างมีนัยสำคัญในผู้ป่วยกลุ่มอาการเมตาบอลิก

ผู้ป่วยกลุ่มอาการเมตาบอลิกมีความเสี่ยงในการเกิดโรคไขมันคั่งตับที่ไม่ได้เกิดจากแอลกอฮอล์และพบภาวะการมีพังผืดในตับได้มากกว่ากลุ่มประชากรทั่วไป อย่างไรก็ตาม การตรวจคัดกรองโรคไขมันคั่งตับที่ไม่ได้เกิดจากแอลกอฮอล์ที่มีพังผืดในตับอย่างมีนัยสำคัญด้วยเครื่อง FibroScan ยังคงมีข้อจำกัดในการเข้าถึงการบริการ การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาระบบคะแนนทำนายความเสี่ยงในการเกิดโรคไขมันคั่งตับที่ไม่ได้เกิดจากแอลกอฮอล์ที่มีพังผืดในตับอย่างมีนัยสำคัญในผู้ป่วยกลุ่มอาการเมตาบอลิกผู้วิจัยทำการรวบรวมประวัติและข้อมูลทางคลินิกของผู้ป่วยกลุ่มอาการเมตาบอลิกทุกรายที่มีความเสี่ยงในการเป็นโรคไขมันคั่งตับที่ไม่ได้เกิดจากแอลกอฮอล์และได้รับการตรวจด้วยเครื่อง FibroScan ระหว่าง เดือน มกราคม พ.ศ. 2554 ถึง เดือน ธันวาคม พ.ศ. 2563 ณ โรงพยาบาลศิริราช การวินิจฉัยโรคไขมันคั่งตับไม่ได้เกิดจากแอลกอฮอล์ที่มีพังผืดในตับอย่างมีนัยสำคัญจะใช้เกณฑ์จากค่าพังผืดในเนื้อตับที่มากกว่าหรือเท่ากับ 7.0 กิโลพาสคาล ในกระบวนการพัฒนาระบบคะแนนจะทำการคัดเลือกตัวแปรทำนายจากความเห็นของผู้เชี่ยวชาญร่วมกับการวิเคราะห์ทางสถิติ และการวิเคราะห์ด้วย logistic regression รูปแบบ backward stepwise เพื่อให้ได้มาซึ่งระบบคะแนนสุดท้าย โดยผู้วิจัยจะทำสมการที่ได้จากการวิเคราะห์ให้อยู่ในรูปของระบบคะแนนอย่างง่าย ด้วยการแบ่งกลุ่มตัวแปรและกำหนดคะแนนที่เหมาะสมให้ตัวแปรทำนายแต่ละตัวแปร นอกจากนี้ จะทำการประเมินความสามารถในการทำนายและจุดตัดที่เหมาะสมสำหรับระบบคะแนนจากการทบทวนประวัติและข้อมูลทางคลินิกของผู้ป่วยกลุ่มอาการเมตาบอลิกจำนวนทั้งหมด 745 ราย พบว่า ความชุกของโรคไขมันคั่งตับที่ไม่ได้เกิดจากแอลกอฮอล์ที่มีพังผืดในตับอย่างมีนัยสำคัญในผู้ป่วยกลุ่มอาการเมตาบอลิกมีค่าเท่ากับร้อยละ 12.6 โดยลักษณะทางคลินิกของผู้ป่วยที่เป็นโรคไขมันคั่งตับที่ไม่ได้เกิดจากแอลกอฮอล์ที่มีพังผืดในตับอย่างมีนัยสำคัญค่อนข้างจะแตกต่างจากผู้ป่วยที่ไม่เป็นโรคไขมันคั่งตับที่ไม่ได้เกิดจากแอลกอฮอล์หรือเป็นโรคไขมันคั่งตับที่ไม่ได้เกิดจากแอลกอฮอล์แต่มีพังผืดในตับปริมาณน้อยหรือไม่มี ระบบคะแนนทำนายที่มีความเหมาะสมมากที่สุดในทางเวชปฏิบัติ ประกอบด้วย ตัวแปรทำนาย 4 ตัวแปร ได้แก่ ระดับโกลบูลิน ระดับเอนไซม์ aspartate transaminase ปริมาณเกล็ดเลือด และการเป็นโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ซึ่งระบบคะแนนทำนายนี้มีความสามารถในการทำนายโรคอยู่ในระดับดี โดยมีค่า area under the receiver operating characteristic curve เท่ากับ 0.828 (95% CI: 0.782, 0.874) เมื่อพิจารณาที่จุดตัดที่เหมาะสม ระบบคะแนนจะมีความไวเท่ากับร้อยละ 76.6 (95% CI: 66.7, 84.7) ความจำเพาะเท่ากับร้อยละ 72.4 (95% CI: 68.7, 75.8) และ positive likelihood ratio ในการเป็นโรคของผู้ที่ได้คะแนนมากกว่าหรือเท่ากับค่าจุดตัด คือ 2.8 (95% CI: 2.3, 3.3)การศึกษานี้เป็นการศึกษาแรกที่ได้พัฒนาระบบคะแนนอย่างง่ายสำหรับทำนายความเสี่ยงในการเกิดโรคไขมันคั่งตับที่ไม่ได้เกิดจากแอลกอฮอล์ที่มีพังผืดในตับอย่างมีนัยสำคัญในผู้ป่วยกลุ่มอาการเมตาบอลิก โดยระบบคะแนนนี้จะมีประโยชน์ในแง่ของการช่วยจัดลำดับความจำเป็นในการส่งต่อผู้ป่วยเพื่อรับการตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติมในเวชปฏิบัติในอนาคต โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบริบทของพื้นที่ที่มีข้อจำกัดในการเข้าถึงการตรวจด้วยเครื่อง FibroScan