Koningspark, Harmelen (gemeente Woerden)

<p>ADC ArcheoProjecten heeft in november 2017 een bureauonderzoek uitgevoerd naar de archeologische waarde van de locatie Koningspark in Harmelen, gemeente Woerden. De aanleiding van het onderzoek is het voorgenomen groot onderhoud van het park. Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde verwachting opgesteld. De geraadpleegde aardwetenschappelijke bronnen alsook gegevens ontleend uit archeologische boringen die ter plaatse van de Kerkstraat zijn verricht, wijzen uit dat het plangebied is gelegen in een komgebied. De natuurlijke ondergrond bestaat naar verwachting uit veen en venige klei met daarop een tijdens overstromingen van de noordelijker gelegen Oude Rijn meandergordel gevormd kleidek. Uit de aanwezigheid van vindplaatsen uit de IJzertijd en latere perioden blijkt dat de hoger gelegen oeverzones van deze rivier aantrekkelijk waren voor bewoning. In het aangrenzende komgebied zijn geen vindplaatsen bekend uit de periode voorafgaand aan de laatmiddeleeuwse ontginningen. Toch mag worden aangenomen dat deze gebieden waar mogelijk werden geëxploiteerd, bijvoorbeeld voor het weiden van vee, de jacht op klein wild of de houtkap. Dergelijke activiteiten hebben geen of nauwelijks materiële weerslag in de bodem en zijn als gevolg hiervan moeilijk op te sporen. In 1122 werd de Kromme Rijn afgedamd, waarna een betere waterbeheersing mogelijk was. De Oude Rijn, die hiermee stroomopwaarts in verbinding stond, kreeg minder water te verwerken, zodat ook de lager gelegen komgebieden ontgonnen konden worden. In deze periode ontstond het ontginningsblok ‘Polder Bijleveld’, waartoe het in dit rapport besproken plangebied behoort. De ontginners van het gebied gingen op de kop van de kavels wonen aan de ontginningsassen, waardoor lineaire nederzettingen gevormd werden, onder meer op de oeverzone van de Oude Rijn. De Polder Bijleveld bleef tot aan de grootschalige uitbreiding van Harmelen in de jaren 60 van de vorige eeuw grotendeels onbebouwd en had een agrarisch grondgebruik. In het plangebied zijn daarom geen bewoningsresten aan te treffen uit de Late Middeleeuwen (12e eeuw en later) en de Nieuwe tijd. Wel zijn resten van het laatmiddeleeuwse verkavelingspatroon aan te treffen, zoals gedempte sloten en weteringen (Middelwetering en Kerkwetering) en in het oostelijk deel resten van een doorgaande weg. Hierbij moet worden opgemerkt dat het bodemarchief plaatselijk sterk zal zijn aangetast door de aanleg van de vijver, de bouw van het appartementencomplex en het graven kabel- en leidingsleuven. Bovendien zullen bodemingrepen die verband houden met het groot onderhoud van het Koningspark niet of nauwelijks leiden tot een verdere verstoring van de bodem. ADC ArcheoProjecten adviseert om het plangebied vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkeling. Het is echter nooit uit te sluiten dat binnen het onderzochte gebied toch nog archeologische resten voorkomen. Het verdient daarom aanbeveling om de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht archeologische vondsten te melden bij de bevoegde overheid, zoals aangegeven in artikel 5.10 van de Erfgoedwet. Wij wijzen erop dat de bevoegde overheid op basis van dit rapport een selectiebesluit neemt. De mogelijkheid bestaat dat dit selectiebesluit afwijkt van het door ons opgestelde advies.</p>