การวิเคราะห์ความเหมาะสมในการกำหนดค่าสินไหมทดแทนเพื่อละเมิดต่อสัตว์เลี้ยง

นับแต่อดีต คนกับสัตว์ ต่างมีความสัมพันธ์กันมาอย่างยาวนาน แต่ปัจจุบันเริ่มมีการเลี้ยงสัตว์เพื่อใช้เป็นเพื่อนกับมนุษย์ (companion pet) สัตว์เลี้ยงอย่างเช่น สุนัขและแมว เมื่อสัตว์ที่เลี้ยงไว้ถูกทำร้ายโดยบุคคลอื่น เป็นเหตุให้สัตว์เลี้ยงต้องเจ็บป่วยหรือเสียชีวิต เจ้าของย่อมมีสิทธิที่จะเรียกค่าสินไหมทดแทนต่อการทำละเมิดกับสัตว์ที่เลี้ยงไว้ได้ แต่หากพิจารณาการกำหนดค่าสินไหมทดแทนในกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 438 นั้น ค่าสินไหมทดแทนนั้นได้แก่การคืนทรัพย์อันผู้เสียหายต้องเสียไปเพราะละเมิดหรือการใช้ราคาทรัพย์สินนั้น ผลกระทบที่ตามมาคือความเสียหายอย่างอื่นที่ไม่ใช่ตัวเงิน หรือความเสียหายทางจิตใจเช่น ความโศกเศร้า ความเครียด การสูญเสียความเป็นมิตรกับสัตว์เลี้ยง (loss of companionship) ไม่สามารถที่จะเรียกให้ชดใช้ได้จากเหตุละเมิดที่กระทำต่อทรัพย์สินทั้งนี้จากการศึกษากฎหมายของประเทศไทยและกฎหมายของประเทศสหรัฐอเมริกา พบว่าควรกำหนดให้มีการเรียกค่าเสียหายที่ไม่อาจคำนวณเป็นเงินได้เพิ่มเติมจากค่าเสียหายต่อทรัพย์สินที่เป็นไปตามมูลค่าทางตลาดดังนั้น ผู้เขียนจึงขอเสนอให้แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 438 โดยนำแนวคิดการกำหนดค่าสินไหมทดแทนตามมูลค่าที่แท้จริง มาประกอบกับการใช้ราคาทรัพย์ตามมูลค่าตลาด ในการใช้ดุลพินิจของศาลไทย เพราะกรอบของการกำหนดด้วยราคาตลาดนั้นไม่เหมาะสมกับลักษณะของสัตว์เลี้ยง โดยมูลค่าที่แท้จริงของสัตว์เลี้ยงนั้น อาจพิจารณาจาก ประโยชน์ที่สัตว์เลี้ยงมอบให้หรือความเป็นมาของสัตว์เลี้ยงนั้น ค่าใช้จ่ายในการซื้อสัตว์เลี้ยงสายพันธุ์เดียวกัน ค่าใช้จ่ายในการให้ภูมิคุ้มกัน ค่าใช้จ่ายในการทำหมันสัตว์เลี้ยง และค่าใช้จ่ายในการฝึกอบรมนอกจากนี้ผู้เขียนคิดว่าควรเสนอให้มีการแก้ไขเพิ่มเติมมาตรา 446 โดยกำหนดค่าสินไหมทดแทนเพื่อความเสียหายอันไม่อาจคำนวณเป็นเงินได้หรือค่าเสียหายทางจิตใจ ให้กับเจ้าของสัตว์เลี้ยงในกรณีที่ต้องสูญเสียสัตว์เลี้ยงไปเพราะเหตุละเมิด โดยเสนอให้พิจารณาจากหลักเกณฑ์ เช่น ความร้ายแรงของการทำละเมิดต่อสัตว์เลี้ยง ความผูกพันระหว่างเจ้าของกับสัตว์เลี้ยง โดยพิจารณาจากระยะเวลาที่ได้ให้การเลี้ยงดูสัตว์เลี้ยง รวมถึงพฤติการณ์ในการเลี้ยงดูของเจ้าของ และการสูญเสียสัตว์เลี้ยงนั้นก่อให้เกิดภาวะทางอารมณ์อย่างไรต่อเจ้าของ