Archeologisch onderzoek Dorpsstraat 28 - 30. Bunschoten

onderzoekscode CAR: DP 28-30Een geplande nieuwbouw op het perceel Dorpsstraat 28-30 25 vormde de aanleiding voor een archeologisch onderzoek omdat het bodemarchief zou worden aangetast. Het perceel ligt in het noordwesten van de historische dorpskern van Bunschoten en heeft een hoge archeologische waarde. Het onderzoek vond plaats in juli 2009 en werd uitgevoerd door medewerkers van het Centrum voor Archeologie van de Gemeente Amersfoort.Op de plaats van de toekomstige bouwplaats werden twee opgravingsputten aangelegd. Er kon worden volstaan met één sporenvlak en aan de profielen werd extra aandacht besteed in verband met de bodemopbouw. Hiertoe werd op een beperkt (in verband met grondwater) aantal plaatsen tot op het dekzand verdiept.Nabij de Dorpsstraat ligt het dekzand 4 m (2,55 m -NAP) beneden het maaiveld; dit niveau blijft hetzelfde in westelijke richting. Er is geen sprake van een kop in het dekzand. Boven het dekzand is een circa 20 cm dik pakket klei afgezet en hierop is veengroei ontstaan. Het veen is bij de Dorpsstraat circa 2 m dik (wellicht circa 3 m), maar in het westen van het perceel is het veen hooguit 1,55 m dik. Hier, in het westen, bevinden zich de resten van ontginningssloten uit de 13de eeuw. Eén van deze sloten is noord-zuid georiënteerd en hoort bij de achterkade van de ontginningen in het Eemland. Het veen tussen deze sloot en de Dorpsstraat was dikker omdat dit buiten de ontginning viel, maar het is ook opgehoogd. De bovenste delen van het natuurlijke veen zijn vervuild en veraard tengevolge van menselijke activiteiten op deze achterkade. Door deze bewoning zakte het veen ook in elkaar waardoor regelmatig werd opgehoogd met veen waarop een laag klei werd aangebracht als vloer- of loopniveau. Nabij de Dorpsstraat is sprake van 6 opvolgende kleilagen waarop ook brandsporen voorkomen.Directe aanwijzingen voor bewoning in de vorm van resten van een huis zijn niet aanwezig, alleen één houten paal en een afvalkuil getuigen van menselijke bewoning in de directe omgeving. Volgens het aangetroffen aardewerkmateriaal nam de bewoning een aanvang in de (tweede helft van de) 13de eeuw en aan de hand van het vele materiaal uit de 14de tot in 15de eeuw nam de bewoning toe. De kleine hoeveelheid scherven uit het einde van de 15de eeuw en uit de 16de eeuw geeft aan dat de bewoning afnam. Deze opgravingsgegevens zijn te koppelen aan twee historische bronnen. Bunschoten wordt in deze bronnen voor het eerst genoemd in 1294 en in het jaar 1430 werd de stad door Utrechtse troepen met de grond gelijk gemaakt omdat de Bunschoters zich hadden ingelaten met de Hollanders.Boven deze laat-middeleeuwse bewoningslagen werden in de 17de eeuw (mogelijk al in de 16de eeuw) ophogingslagen gedeponeerd, bestaande uit klei en puin. Bewoningsporen uit deze tijd en tot in de 19de eeuw zijn niet in de opgravingsputten aangetroffen.Het belangrijkste resultaat van dit onderzoek is de vaststelling van de aanwezigheid van een achterkade waarop Bunschoten is ontstaan. Omdat het onderzoek op het perceel Dorpsstraat 28-30 slechts een klein stukje inneemt van het totale oppervlak van de historische kern van Bunschoten binnen de ‘bochwalle’ heeft deze conclusie een voorlopig karakter en dient te worden getoetst aan de resultaten van toekomstig onderzoek langs de Dorpsstraat. De belangrijkste vraagstelling voor dergelijk onderzoek moet dan ook gericht zijn op de laat-middeleeuwse ontginningssporen in de ondergrond. Ook dient hierbij de aan- of aanwezigheid van een kop in het dekzand niet uit het oog worden verloren.