Archeologische begeleiding, protocol opgraven aanleg knijpconstructies in het Reestdal nabij Balkbrug, gemeenten De Wolden (DR) en Hardenberg (OV)

<p>Om wateroverlast te voorkomen realiseert Waterschap Reest en Wieden gebiedsgerichte projecten ofwel Water-Op-Maat (WOM)-projecten. Het doel van het WOM-project Reestdal is het verbeteren van de waterhuishouding. De locaties van de knijpconstructies liggen nabij het dorp Balkbrug. Iedere constructie heeft een oppervlakte van circa 500 m2. Bij de aanleg van de knijpconstructies zijn eerst de bestaande bruggen verwijderd. Hierna zijn omleidingssloten voor de beek aangelegd en zijn aan weerskanten van de beek platformen gemaakt voor het intrillen van damwanden. De bouwputten die nodig zijn voor de knijpconstructies (‘bouwkuipen’) zijn op deze wijze van een damwand voorzien. Hierbij is de beek afgedamd. Vervolgens is de grond binnen de damwand weggegraven zodat de voor de bouw van de constructies noodzakelijke werkzaamheden uitgevoerd konden worden. Deze ontgraving heeft deels onder water plaatsgevonden, waardoor de waarnemingsmogelijkheden beperkt waren. Tijdens de werkzaamheden onder water kon alleen de uitgegraven stort door de archeoloog ter plaatse gecontroleerd worden. Het slopen van de oude bruggen, het aanleggen van de werkplatformen en het ontgraven van de werkput heeft onder archeologische begeleiding plaatsgevonden. Verder zijn er verondiepingen en drempels (voorden) in de Reest aangelegd. Bij een aantal verondiepingen is een omleiding voor de beek aangelegd en bij de aanleg van deze omleidingen is een archeoloog aanwezig geweest. Bij de overige werkzaamheden waren geen of minimale bodemingrepen noodzakelijk. De werkzaamheden op deze locaties zijn door vrijwilligers van de AWN afdeling ‘Red Arrow’ uit Zuidwolde begeleid. Uit de resultaten van de archeologische begeleiding blijkt dat op alle drie de locaties waar de knijpconstructies zijn aangebracht de bodemopbouw (grotendeels) intact is. Op alle drie de locaties kon de oorspronkelijke wegopbouw van de huidige straten Rabbinge en Zijlweg, die door de aanleg van de knijpconstructies doorsneden werden, in de aangelegde profielen gedocumenteerd worden. Deze bestaat zowel uit ophoog-/egalisatielagen als uit karrensporen en een kuil.</p><p>Op de locaties Den Kaat en Oud Avereest is constructiehout aangetroffen. Dit hout is bemonsterd of is meegenomen voor nadere bestudering. Uit de resultaten van het houtspecialistisch onderzoek blijkt dat een deel van het hout kan worden toegeschreven aan zowel oeverbeschoeiing als aan een voormalige brug over de Reest, op de locatie Oud Avereest. </p><p>Uit de kaarten blijkt dat op locaties Den Kaat en Oud Avereest de oudste aanwijzingen zijn voor wegen en oversteekplaatsen. De kaarten waarop deze zijn weergegeven dateren uit de eerste helft van de 19e eeuw, maar de kans is groot dat de wegen en oversteekplaatsen (veel) ouder zijn dan begin 19e-eeuws. Op de locatie Den Huizen is pas op kaarten die vanaf de tweede helft van de 19e eeuw dateren een weg en een oversteekplaats/brug te zien. Maar ook voor deze locatie geldt dat hier eerder al een weg of oversteekplaats kan zijn geweest die niet eerder is gekarteerd. Hoewel op de 19e-eeuwse kaarten op alle drie de locaties bruggen worden aangegeven, zijn alleen de Oud Avereest restanten van de oude brug teruggevonden.</p>