Terwolde Voorst, De Morgenster

<p>Van 22 tot en met 30 september 2009 heeft BAAC bv in de Ossenwaard, gemeente Voorst, een Inventariserend VeldOnderzoek (IVO) door middel van Proefsleuven uitgevoerd. Het onderzoeksgebied maakt deel uit van het plangebied Bolwerkplas, Worp en Ossenwaard in het project Ruimte voor de Rivier. Binnen of nabij het onderzoeksgebied bevinden zich mogelijk resten van het 16de eeuwse fort ‘De Morgenster’.<br>De reden voor het proefsleuvenonderzoek is het besluit om de IJssel bij hoog water meer ruimte te geven om overstromingen en dijkdoorbraken te voorkomen. Door steeds verdere bedijking sinds de 14de eeuw werd het stroombed van de IJssel steeds smaller. Het onderzoeksgebied wordt in elke optie van de tracékeuze van de nieuwe overloopgebieden deels verstoord. Het hierbij gepaard gaande grondverzet vormt een bedreiging voor eventueel in de ondergrond aanwezige archeologische waarden.<br>Voor het onderzoeksgebied geldt volgens de verwachtingskaart van de gemeente Deventer, voor zover het onderzoeksgebied op deze kaart staat, een lage verwachting. Ook volgens de archeologische verwachtingskaart van de gemeente Voorst geldt een lage verwachting voor het gebied waarin de vindplaats ligt. Echter op de locatie van het fort de Morgenster is op basis van historische bronnen de verwachting omhoog bijgesteld. Op basis van de gegevens moet een verantwoord selectiebesluit kunnen worden genomen over het vrijgeven van het terrein of het Definitief Onderzoek van de vindplaatsen.<br>Uit het proefsleuvenonderzoek is naar voren gekomen dat het onderzoeksgebied tot aan de late middeleeuwen een actieve loop van de IJssel was. Vanaf 1250 AD verlandde het onderzoeksgebied geleidelijk aan, waarbij de oude loop tot in de 18de/19de eeuw nog periodiek watervoerend was. Het zuidwestelijke deel was destijds vermoedelijk een waterminnend broekbos met elzen en wilgen. Dit broekbos breidde zich met het minder actief worden van de oude loop van de IJssel geleidelijk aan uit. <br>Na demping van de restgeul in de 18de/19de eeuw, uit welke periode materiaal is aangetroffen, bleef het onderzoeksgebied gevoelig voor overstromingen, maar dan vanuit de huidige loop van de IJssel. Mogelijk zijn na de 18de /19de eeuw sloten gegraven om het gebied enigszins te ontwateren na een hoogwater. Toch bleef het gehele onderzoeksgebied vermoedelijk te gevoelig voor overstromingen voor de mens om zich er permanent te vestigen en is het vanaf de late Romeinse tijd te nat geweest voor bewoning/menselijke activiteit. Oudere en dieper gelegen resten langs de flanken van de aanwezige beken binnen het onderzoeksgebeid worden in verband met de eroderende werking van zowel crevasses als de IJssel niet meer verwacht. Er zijn evenmin aanwijzingen voor archeologische resten die samenhangen met het fort de Morgenster. Het bouwmateriaal (baksteen) dat is aangetroffen lijkt afval te zijn van een steenbakkerij uit de omgeving.</p>