แนวทางการป้องกันและแก้ไขปัญหาอุบัติเหตุรถบรรทุกบนทางหลวงหมายเลข 12 ระหว่าง กม. 52+000-กม. 56+000

อุบัติเหตุทางถนนที่เกิดขึ้นจากรถบรรทุกทำให้เกิดความเสียหายแก่หลายส่วนที่เกี่ยวข้องและยังมีความรุนแรงค่อนข้างมาก ไม่ว่าจะเป็นความเสียหายที่เกิดกับรถบรรทุกที่เกิดเหตุเองหรือยานพาหนะประเภทอื่นที่ใช้ถนนร่วมกัน รวมถึงสาธารณะสมบัติต่าง ๆ นอกจากนี้ ความเสียหายและความสูญเสียที่สำคัญที่สุดจากการเกิดอุบัติเหตุดังกล่าวนั้น หลีกเลี่ยงไม่ได้ที่จะเกิดขึ้นกับมนุษย์ หรือก็คือ ผู้ขับขี่และผู้ใช้รถใช้ถนนร่วมกันนั่นเอง ซึ่งระดับความรุนแรงที่เกิดขึ้นจากอุบัติเหตุมีความเป็นไปได้ทั้งบาดเจ็บ พิการ และร้ายแรงที่สุด คือ “การเสียชีวิต” วิทยานิพนธ์นี้เป็นการศึกษาและวิเคราะห์เพื่อหาสาเหตุของปัญหาการเกิดอุบัติเหตุของรถบรรทุกตั้งแต่ 10 ล้อขึ้นไป และเสนอแนะแนวทางในการป้องกันและแก้ปัญหาของการเกิดอุบัติเหตุ โดยมีขอบเขตการศึกษาบนช่วงถนนทางหลวงหมายเลข 12 ตอน แม่ละเมา - ตาก ระหว่าง กม. 52+000 - กม. 56+000 จังหวัดตาก ซึ่งมีลักษณะภูมิประเทศในบริเวณจุดเกิดเหตุเป็นภูเขาและมีทางโค้งลาดชันต่อเนื่อง โดยพบการเกิดอุบัติเหตุบ่อยครั้งกับรถบรรทุกขนาดทั้งแต่ 10 ล้อขึ้นไปที่บรรทุกสินค้าที่มีน้ำหนักรวมค่อนข้างมาก และอุบัติเหตุที่เกิดขึ้นมักมีความรุนแรงจนถึงระดับที่มีผู้ขับขี่และผู้ใช้รถใช้ถนนร่วมกันเสียชีวิต รวมถึงเกิดความเสียหายต่อสิ่งของหรือโครงสร้างอื่นในบริเวณที่เกิดเหตุเป็นจำนวนมาก ซึ่งปัจจัยในการเกิดอุบัติเหตุนั้นมีอยู่ด้วยกันหลายปัจจัย ไม่ว่าจะมาจากลักษณะทางกายภาพของถนน ลักษณะภูมิประเทศของพื้นที่ซึ่งเป็นภูเขาและทางลาดชัน การใช้ความเร็วและช่องจราจรที่ไม่เหมาะสม รวมไปถึงการไม่เคารพกฎจราจร และความประมาทของผู้ขับขี่เอง สำหรับการดำเนินการวิจัยจะเป็นการสำรวจข้อมูลกายภาพของถนนในพื้นที่ศึกษา และเก็บรวบรวมข้อมูลสถิติอุบัติเหตุจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยข้อมูลที่ได้จะนำมาวิเคราะห์สาเหตุของการเกิดอุบัติเหตุด้วยเครื่องมือสำหรับวิเคราะห์ที่เรียกว่า “Swiss Cheese Model” หรือทฤษฎีเนยแข็งที่เป็นรู ซึ่งเป็นเครื่องมือที่ช่วยในการสืบสวนหาสาเหตุของการเกิดอุบัติเหตุ โดยการสำรวจ เก็บรวบรวมข้อมูล บันทึก สืบค้น วิเคราะห์รายละเอียดเกี่ยวกับข้อบกพร่องหรือข้อผิดพลาดที่เป็นสาเหตุของการเกิดอุบัติเหตุทางถนนตามแนวทางมนุษย์ปัจจัยต่าง ๆ เพื่ออธิบายเรื่องของปัจจัยที่ทำให้เกิดอุบัติเหตุที่แท้จริง ตลอดจนเสนอแนะแนวทางการป้องกันและแก้ไขปัญหาอุบัติเหตุด้วยหลักการทางด้านวิศวกรรมและการดำเนินการวิถีแห่งระบบที่ปลอดภัย (Safe System Approach) ที่จะช่วยลดการเกิดอุบัติเหตุที่สามารถใช้งานได้จริงและมีความยั่งยืนในทางปฏิบัติ โดยมีความคาดหวังสูงสุดคือการป้องกันไม่ให้เกิดอุบัติเหตุ จากการนำข้อมูลมาวิเคราะห์ด้วย Swiss Cheese Mode โดยพิจารณาแนวทางและวิธีการป้องกันการเกิดอุบัติเหตุ ประเด็นข้อบกพร่องและปัจจัยแฝงตามบริบทของความล้มเหลวหรือความผิดพลาดจากมนุษย์ แสดงให้เห็นว่า กฎหมายเรื่องของการกำหนดความเร็วบนเส้นทางที่เป็นภูเขายังไม่ครอบคลุมและชัดเจนเท่าที่ควร นอกจากนี้ การกำหนดให้รถที่ใช้ความเร็วช้าวิ่งชิดขอบทางด้านซ้ายไม่มีการระบุหรือจำกัดความคำว่า “ใช้ความเร็วช้า” ที่ชัดเจน ทำให้เป็นช่องโหว่ในการปฏิบัติ รวมถึงการกำกับดูแลด้านความปลอดภัยและกฎหมายจราจรที่ไม่มีการบังคับใช้อย่างเคร่งครัดและไม่มีการลงโทษอย่างจริงจัง ประกอบกับลักษณะภูมิประเทศของถนนที่เป็นภูเขาจึงทำให้มีทางเลี้ยวโค้งและทางลาดชันค่อนข้างมากหากรถบรรทุกที่มีน้ำหนักมากใช้ความเร็วในการขับขี่สูงจะส่งผลต่อการบังคับและหยุดรถในลักษณะของถนนดังกล่าว และอีกหนึ่งปัจจัยที่สำคัญต่อการเกิดอุบัติเหตุคือ ผู้ขับขี่เองที่ฝ่าฝืนกฎระเบียบ การแนะนำความเร็วและการใช้ช่องจราจรอย่างเหมาะสมด้วยการใช้ความเร็วเกินกว่าค่าความเร็วที่กำหนดในจุดที่มีความเสี่ยงสูง ทั้งนี้จากข้อบกพร่องและปัจจัยแฝงที่พบสามารถนำไปสู่การเกิดอุบัติเหตุที่มีความรุนจนถึงขั้นมีผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตกับผู้ขับขี่รถบรรทุกและผู้ร่วมใช้ทางอื่น