กลไกการบริหารจัดการที่ดิน: กรณีศึกษาการบริหารจัดการที่ดินสมัยรัฐบาลพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา

การศึกษาค้นคว้าอิสระในครั้งนี้ ใช้วิธีการศึกษาด้วยการวิจัยเชิงคุณภาพ ประเภทวิธีการวิจัยเชิงเอกสาร (Documentary Research) มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากลไกเชิงสถาบัน ความสัมพันธ์ระหว่างกลไกเชิงสถาบัน และศึกษาปัญหาและอุปสรรคในการขับเคลื่อนการบริหารจัดการที่ดินและทรัพยากรที่ดินของประเทศ ในสมัยรัฐบาลพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา โดยทำการศึกษาค้นคว้าและรวบรวมข้อมูลจากเอกสาร ตำรา หนังสือ กฎหมาย ระเบียบ คำสั่ง หนังสือสั่งการ หรือแหล่งข้อมูลต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการจัดการที่ดินและการแก้ไขปัญหาที่ดินอย่างยั่งยืน ในรัฐบาลสมัยของพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา เป็นนายกรัฐมนตรี รวมถึงงานวิจัยและเอกสารของหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้อง ผลการศึกษาพบว่า กลไกเชิงสถาบันที่มีอำนาจในด้านการบริหารจัดการที่ดิน โดยส่วนใหญ่ เป็นบทบาทหน้าที่โดยตำแหน่ง หรือตามที่กฎหมายกำหนด ซึ่งเป็นหน่วยงานภาครัฐ และรัฐวิสาหกิจ ในรัฐบาลสมัยของพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา จำแนกเป็น ระดับกระทรวง จำนวน 8 กระทรวง และระดับกรม จำนวน 22 กรม และรัฐวิสาหกิจ จำนวน 4 แห่ง และมีกฎหมายหลักที่เกี่ยวข้องกับที่ดิน จำนวน 16 ฉบับ รูปแบบความสัมพันธ์ระหว่างกลไกเชิงสถาบันที่เกี่ยวข้องในด้านการบริหารจัดการที่ดินของประเทศไทย พบว่า ความสัมพันธ์ของหน่วยงานรัฐในด้านการเสริมสร้างกระบวนการทำงานเพื่อช่วยแก้ไขปัญหาการบริหารจัดการที่ดินเป็นไปในทิศทางเชิงบวก เป็นผลมาจากการบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพและการมุ่งแก้ไขปัญหาการบริหารจัดการที่ดินในประเทศไทย โดยผลการดำเนินงานของคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ (คทช.) ภายใต้พระราชบัญญัติคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ พ.ศ. 2562 แนวโน้มในด้านการบริหารจัดการที่ดินของประเทศไทยมีเป็นไปในทิศทางที่ดีขึ้น ช่วยลดสภาพปัญหาในด้านความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงที่ดิน ทางเลือกสำหรับการใช้ประโยชน์จากที่ดิน และการบูรณาการร่วมมือระหว่างหน่วยงานภาครัฐในการส่งเสริมให้เกิดการแก้ไขปัญหาในด้านการบริหารจัดการที่ดินอย่างเป็นระบบ และในด้านข้อจำกัด คือการสร้างความเข้าใจที่ถูกต้อง ในแต่ละประเด็นของการแก้ไขปัญหาในด้านการบริหารจัดการที่ดินต่อประชาชนอย่างต่อเนื่อง ปัญหาและอุปสรรค คือ สถานการณ์ปัญหาในด้านการบริหารจัดการที่ดิน การบุกรุกที่ดิน และการใช้ประโยชน์จากที่ดินสาธารณะของรัฐมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้น บทสรุปของการแก้ไขปัญหาด้านการบริหารจัดการที่ดินและทรัพยากรที่ดินของประเทศไทย ในรัฐบาลสมัยของพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา พบว่า มีการดำเนินงานในระดับนโยบายโดยหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้อง ผ่านกระบวนการประชุมหารือ และออกแบบแนวทางการดำเนินงานจากระดับนโยบายสู่การปฏิบัติในพื้นที่ มีการดำเนินงานตามพระราชบัญญัติคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ พ.ศ. 2562 เพื่อกำหนดให้มีคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ (คทช.) ซึ่งมีหน้าที่ในการจัดทำนโยบายและแผนการบริหารจัดการที่ดินและทรัพยากรดินของประเทศ กำหนดแนวทางหรือมาตรการเพื่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องปฏิบัติตามนโยบายและแผนการบริหารจัดการที่ดิน และบูรณาการความร่วมมือและประสานงานระหว่างหน่วยงานภาครัฐ หรือหน่วยงานของรัฐกับประชาชน ซึ่งนับได้ว่าเป็นกลไกเชิงสถาบันที่สำคัญในด้านการบริหารจัดการที่ดินและทรัพยากรที่ดินของประเทศไทยในรัฐบาลสมัยของพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา