แนวทางการปรับปรุงการจัดทำรายงานผลการดำเนินงานของรัฐบาลโดยสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการจัดทำรายงานผลการดำเนินงานของรัฐบาลที่ดำเนินการโดยสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี โดยมุ่งวิเคราะห์เจตนารมณ์ รูปแบบ ขั้นตอนการดำเนินงาน รวมถึงการประเมินประสิทธิผลในการเป็นเครื่องมือสื่อสารของรัฐสู่สาธารณชน ตลอดจนการสำรวจระดับการรับรู้ ความเข้าใจ และการใช้ประโยชน์ของประชาชนจากรายงานดังกล่าว การวิจัยครั้งนี้ใช้ระเบียบวิธีเชิงคุณภาพโดยอาศัยข้อมูลจากเอกสารราชการรายงานประจำปีและการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสามกลุ่ม ได้แก่ ข้าราชการผู้จัดทำรายงาน เจ้าหน้าที่ผู้ให้ข้อมูลจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และประชาชนทั่วไปจำแนกตามกลุ่มสาขาอาชีพต่าง ๆผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่า รายงานมีโครงสร้างและสาระเนื้อหาที่สอดคล้องกับนโยบายของรัฐบาลและจัดทำตามกรอบข้อบังคับอย่างครบถ้วน อย่างไรก็ตามรายงานกลับมีข้อจำกัดสำคัญด้านการเข้าถึงของประชาชนเนื่องจากใช้ภาษาทางการ มีเนื้อหายาวและซับซ้อนและขาดการออกแบบที่ตอบสนองต่อพฤติกรรมการรับข้อมูลข่าวสารของประชาชนในยุคปัจจุบัน ทั้งยังเผยแพร่ผ่านช่องทางจำกัดโดยไม่มีการประชาสัมพันธ์เชิงรุกหรือการใช้สื่อร่วมสมัย จากการเก็บสำรวจผลการสัมภาษณ์ยังพบว่า ประชาชนส่วนใหญ่ไม่เคยรู้จักหรือเห็นรายงานนี้มาก่อน และแม้ว่าบางรายจะเคยเห็นรายงานฯ แต่กลับไม่สามารถเข้าใจเนื้อหาได้อย่างมีประสิทธิภาพในแง่ของการวิเคราะห์เชิงทฤษฎีรายงานยังไม่สามารถเป็นไปตามกรอบแนวคิด “ความรับผิดชอบต่อสาธารณะ” (Public Accountability) และ “ภาครัฐเปิด” (Open Government) ได้อย่างเต็มที่เนื่องจากรายงานฯ เป็นการสื่อสารแบบทางเดียวไม่เปิดพื้นที่ให้ประชาชนมีส่วนร่วมหรือสะท้อนความเห็นกลับไปสู่ผู้มีอำนาจรัฐอีกทั้งยังไม่สามารถส่งเสริม “ความเชื่อถือไว้วางใจของประชาชน” (Public Trust) ได้อย่างมีประสิทธิผล อันเนื่องมาจากข้อจำกัดในการเข้าถึงและความไม่หลากหลายของช่องทางการสื่อสารจากผลการศึกษาผู้วิจัยเสนอแนวทางการปรับปรุงรายงาน ได้แก่ การปรับรูปแบบภาษาของรายงานให้เรียบง่าย กระชับ และเป็นมิตรกับประชาชนทั่วไป การจัดทำรายงานหลายรูปแบบตามกลุ่มเป้าหมาย การใช้สื่อดิจิทัลและแพลตฟอร์มออนไลน์ที่หลากหลายในการเผยแพร่ และการจัดตั้งกลไกเปิดรับความคิดเห็นของประชาชนอย่างเป็นระบบเพื่อพัฒนารายงานให้เป็น “เครื่องมือประชาธิปไตย” การจัดให้มีการเผยแพร่ผลงานรัฐบาลผ่านสื่อโซเชียลมีเดียในรูปแบบรายการโทรทัศน์ ที่สามารถเชื่อมโยงภาครัฐกับประชาชน ส่งเสริมความโปร่งใส และเปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมในกระบวนการติดตามและประเมินผลการบริหารราชการแผ่นดินอย่างแท้จริง