Flessenbergerweg 39 en 39-I, Wapenveld (gemeente Heerde)

ADC ArcheoProjecten heeft in augustus en september 2023 een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek uitgevoerd op de locatie Flessenbergerweg 39 en 39-I in Wapenveld, gemeente Heerde. Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde verwachting opgesteld. Het plangebied bevindt zich landschappelijk gezien op een daluitspoelingswaaier waarop mogelijk een dunne laag dekzand is afgezet. In de top van de in de ondergrond aanwezige dekzand- of smeltwaterafzettingen dient rekening worden gehouden met archeologische resten vanaf het Laat-Paleolithicum. Resten uit het Laat-Paleolithicum en het Mesolithicum zullen verband houden met (mogelijk) tijdelijke kampen van jager-verzamelaars. Dergelijke vindplaatsen worden vooral in zogenoemde landschappelijke gradiëntzones aangetroffen. Gezien het ontbreken van een duidelijke gradiëntzone en aanwijzingen voor (stromend) water zoals een beek geldt voor resten uit deze perioden een lage verwachting. Vanaf het Neolithicum komen bewoningssporen voor van vroege landbouwers. Hiervoor geldt een hoge archeologische verwachting. Indien aanwezig zullen de resten zich in de top van het onverstoorde dekzand, direct onder een plaggendek, aftekenen en, uitgezonderd diepe paalsporen en waterputten, tot circa een halve meter in dit pakket reiken. Het voormalig loopoppervlak met inbegrip van een eventuele vondstlaag zal zich in het onderste deel van het plaggendek bevinden. In de Middeleeuwen ontstond ten noorden van het plangebied het huidige Wapenveld. Ten behoeve van de verhoging van de bodemvruchtbaarheid en de verbetering van de bodemstructuur werden de gronden rondom de nederzetting bemest met plaggenmest. Doordat de plaggen behalve organisch materiaal en dierlijke mest ook zand bevatten, groeiden de teellagen uit tot dikke plaggendekken die de oorspronkelijke bodem afdekken. Vondsten in het plaggendek zullen uit nederzettingsafval, zogenoemd mestaardewerk, bestaan en geen directe relatie met een ter plaatse aanwezige vindplaats hebben. Eventuele sporen zullen verband houden met de ontginning van het gebied en bestaan uit greppels en spit- en ploegsporen. Hiervoor geldt een hoge verwachting. Gelet op historische gegevens geldt een lage verwachting voor bewoningssporen uit de Late Middeleeuwen of de Nieuwe tijd. In 1963 werd in het plangebied een schoolgebouw gerealiseerd, dat in de jaren tachtig werd vergroot. Mogelijk is bij het bouwrijp maken van de locatie de bodem enigermate geëgaliseerd of deels opgehoogd. Verder moet ter plaatse van de funderingen rekening worden gehouden met verstoringen. Diepe verstoringen zijn op grond van de afwezigheid van kelders niet te verwachten. Om deze verwachting te toetsen en aan te vullen is een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Hieruit volgt dat de natuurlijke ondergrond uit grindhoudende, zeer fijnkorrelige zanden die als smeltwaterafzettingen (Laagpakket van Schaarsbergen van de Formatie van Drente) bestaat. Deze worden afgedekt door een plaggendek (Aap-horizont), dat plaatselijk verstoord is (A-/C-horizont). Hierop ligt in delen van het plangebied een 10 tot 30 cm dikke laag bouwzand gevolgd door straatwerk in de vorm van tegels of een laag met houtsnippers. De smeltwaterafzettingen en het bovenliggende plaggendek is behoudens plaatselijke verstoringen grotendeels intact. Hoewel een smeltwaterwaaier in beginsel als een archeologisch relevante eenheid wordt beschouwd, dient de verwachting in het plangebied vanwege het volledig ontbreken van een laag dekzand en sporen van podzolering naar beneden te worden bijgesteld. Mogelijk is het plangebied op een relatief lager deel van een smeltwaterwaaier gelegen, waar in het verleden relatief nattere bodems voorkwamen, die minder aantrekkelijk waren voor bewoning en/of landbouw.