บทบาทการค้าชายแดนในการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิต: กรณีศึกษาจุดผ่านแดนถาวรบ้านหาดเล็ก จังหวัดตราด

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่อศึกษาสถานการณ์ชายแดนทั่วไปของประเทศเพื่อนบ้านและพื้นที่จุดผ่านแดนถาวรบ้านหาดเล็กในปัจจุบันและการดำเนินการพัฒนาและขับเคลื่อนเศรษฐกิจเพื่อยกระดับชุมชนในพื้นที่จุดผ่านแดนถาวรบ้านหาดเล็ก จ.ตราด 2) เพื่อศึกษาปัญหาในการดำเนินการพัฒนาและขับเคลื่อนเศรษฐกิจเพื่อยกระดับชุมชนในพื้นที่จุดผ่านแดนถาวรบ้านหาดเล็ก จ.ตราด 3) เพื่อศึกษาแนวทางในการดำเนินการแก้ไขปัญหาและเพิ่มประสิทธิภาพในการพัฒนาเศรษฐกิจเพื่อยกระดับชุมชนจุดผ่านแดนถาวรบ้านหาดเล็ก จ.ตราด เครื่องที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์ มีกลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ คือ เจ้าหน้าที่รัฐหรือผู้เกี่ยวข้องกับจุดผ่านแดนถาวรบ้านหาดเล็ก จ.ตราด จำนวน 9 คน และการวิเคราะห์ คือ การวิเคราะห์เนื้อหาและการวิเคราะห์อุปนัย ผลการวิจัย พบว่า สถานการณ์ชายแดนทั่วไปชองประเทศเพื่อนบ้านและพื้นที่จุดผ่านแดนถาวรบ้านหาดเล็กในปัจจุบันคือ ปี พ.ศ. 2565-2566 มีมูลค่าการค้าประมาณ 34,000-35,000 ล้านบาท มีปัญหาที่พบ ได้แก่ ปัญหาการเปลี่ยนรสนิยมของผู้บริโภคที่เปลี่ยนไปนิยมการบริโภคสินค้าจากจีนแทน ปัญหาการสื่อสารของคนไทยกับคนกัมพูชา ปัญหาเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองมีจำนวนน้อย ปัญหาเจ้าหน้าที่ดูแลสาธารณสุขในหน้าด่านมีจำนวนไม่เพียงพอ ปัญหาการจำกัดโควต้า ปัญหากฎหมายของท้องถิ่นที่ไม่ชัดเจน ปัญหานโยบายในการส่งเสริมของภาครัฐที่ไม่เป็นรูปธรรมหรือเกิดการบูรณาการระหว่างหน่วยงาน ปัญหาการทำประมงผิดกฎหมาย ขาดการรายงาน และไร้การควบคุม ปัญหาการเข้มงวดในการเก็บภาษีของประเทศกัมพูชา ปัญหากฎหมายการเข้า-ออกผ่านชายแดนไม่เกิน 2 ครั้งต่อปี ปัญหาการจัดปักปันเขตที่ขาดความชัดเจน ปัญหาการเปลี่ยนรัฐบาล ทำให้การดำเนินงานนโยบาย แผน โครงการขาดความต่อเนื่องหรือเสถียรภาพ ปัญหาการดำเนินการขยายพื้นที่ ปัญหาความเก่าหรือชำรุดของสถานที่และอุปกรณ์ ปัญหาการขาดสถานที่กักกันเบื้องต้น และเครื่องมือต่าง ๆ ที่ใช้ตรวจโรคยังไม่พร้อมและเพียงพอ ปัญหาสินค้าจีนตีตลาดสินค้าไทย ปัญหาโครงสร้างพื้นฐานทางกายภาพที่ยังไม่พร้อม ปัญหาการขาดการบูรณาการของหน่วยงานหรือหน่วยงานต่าง ๆ และแนวทางในการดำเนินการแก้ไขปัญหา ได้แก่ ควรบูรณาการทุกหน่วยงาน โดยการร่วมมือกันในการแก้ไขปัญหาหรือรับฟังปัญหาร่วมกัน ควรเปลี่ยนวิกฤตให้เป็นโอกาส ควรพัฒนาเมืองเป็นศูนย์ดูแลผู้ป่วยหรือผู้สูงอายุ ควรมีการสนับสนุนให้ผลิตสินค้า OTOP ควรทำให้พื้นที่เป็นพื้นที่ปลอดภาษี ควรมี Temporary Border Pass ในการข้ามแดน ควรแก้ไขกฎหมาย ข้อตกลงที่ไม่เอื้ออำนวยประโยชน์ระหว่างกัน ควรมีการเชื่อมสัมพันธไมตรีระหว่างกันด้วยภาษา วัฒนธรรม และควรดำเนินการเป็น One stop service ที่ด่านชายแดน