แนวทางการออกแบบทางเดินคนข้ามทางม้าลายเพื่อส่งเสริมความปลอดภัยทางถนนในเขตกรุงเทพมหานคร

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์การวิจัยเพื่อ 1) ศึกษาปัจจัยการเกิดอุบัติเหตุบริเวณทางเดินคนข้ามทางม้าลาย ในเขตกรุงเทพมหานคร 2) ศึกษาพฤติกรรมการใช้ทางเดินคนข้ามทางม้าลายของประชาชนในเขตกรุงเทพมหานคร 3) ศึกษาระดับการรับรู้ของประชาชนที่มีต่อสัญลักษณ์ทางเดินคนข้ามทางม้าลาย ในเขตกรุงเทพมหานคร และ 4) เสนอแนวทางการออกแบบทางเดินคนข้ามทางม้าลายเพื่อส่งเสริมความปลอดภัยทางถนนในเขตกรุงเทพมหานคร เป็นการวิจัยแบบผสาน การวิจัยเชิงปริมาณ ร่วมกับการวิจัยเชิงคุณภาพ กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาเชิงปริมาณได้แก่ ผู้ใช้ทางเดินข้ามทางม้าลาย ซึ่งเป็นกลุ่มผู้ที่ใช้ทางเดินข้ามทางม้าลายบริเวณสี่แยกอโศกมนตรี ถนนอโศกมนตรี กรุงเทพมหานคร ซึ่งเป็นบริเวณทางแยกที่เกิดอุบัติเหตุคนเดินเท้ามากที่สุดในพื้นที่กรุงเทพมหานคร และเป็นจุดเสี่ยงต่อการเกิดอุบัติเหตุ จำนวน 385 คน ใช้วิธีการสุ่มแบบบังเอิญ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามซึ่งมีค่าความเชื่อมั่นของแบบสอบถามทั้งฉบับเท่ากับ 0.92 ส่วนการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เชิงลึกจาก ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 8 คน โดยกำหนดเกณฑ์ผู้ให้ข้อมูลสำคัญคือ เป็นผู้ใช้ทางเดินข้ามประจำทุกวันอย่างน้อย 5 วัน/สัปดาห์ 2 คน เป็นเจ้าหน้าที่ตำรวจจราจรที่ประจำอยู่ในพื้นที่เสี่ยงที่เกิดอุบัติเหตุในกรุงเทพมหานคร 2 คน เป็นวิศวกร ที่จบการศึกษาระดับปริญญาโท ในสาขาวิศวกรรมโยธาและมีประสบการณ์เกี่ยวกับการทำถนน หรือทางคนเดินข้ามอย่างน้อย 3 ปี และเป็นเจ้าหน้าที่เทศกิจ ของกรุงเทพมหานคร ที่มีหน้าที่คอยอำนวยความสะดวกเกี่ยวกับด้านจราจร บริเวณที่มีทางคนเดินข้ามจำนวนมาก 2 คนผลการวิจัยพบว่า 1) พฤติกรรมการใช้ทางเดินข้ามทางม้าลายที่ปฏิบัติทุกครั้ง ได้แก่ สังเกตสัญญาณไฟคนข้าม (x ̅=4.82, S.D.= 0.43) ข้ามทางข้ามเมื่อรถหยุดให้ทาง (x ̅=4.71, S.D.= 0.75) และข้ามทางเมื่อคนรอบข้างเริ่มเดินข้าม (x ̅=4.25, S.D.= 0.46) 2)ประชาชนในเขตกรุงเทพมหานคร มีการรับรู้เกี่ยวกับปัจจัยการเกิดอุบัติเหตุ โดยรวมอยู่ในระดับมาก (x ̅=3.91, S.D.= 0.74) 3) ปัจจัยส่วนบุคคล อายุ ระดับการศึกษาและอาชีพมีความสัมพันธ์กับการรับรู้เกี่ยวกับปัจจัยการเกิดอุบัติเหตุอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 และส่วนสูง มีความสัมพันธ์กับการรับรู้เกี่ยวกับปัจจัยการเกิดอุบัติเหตุอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 4) พฤติกรรมการใช้ทางเดินข้ามทางม้าลายของประชาชนในเขตกรุงเทพมหานครไม่มีความสัมพันธ์กับการรับรู้เกี่ยวกับปัจจัยการเกิดอุบัติเหตุ และ 5) แนวทางการออกแบบทางเดินคนข้ามทางม้าลายเพื่อส่งเสริมความปลอดภัยทางถนน ในเขตกรุงเทพมหานคร มีดังนี้ (1) หน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้องต้องคอยตรวจสอบอุปกรณ์ สัญญาณจราจร หรือป้ายจราจรทุกชนิดให้สามารถให้งานได้ตลอดเวลาและมีประสิทธิภาพ (2) ภาครัฐต้องจัดสรรงบประมาณในการปรับปรุงพัฒนาหรือแก้ไขทางเดินคนข้ามทางม้าลายโดยจัดตั้งให้อยู่ในแผนงานประจำปี (3) นำเทคโนโลยีมาใช้แก้ไข ปรับปรุงหรือออกแบบทางเดินคนข้ามทางม้าลาย เช่น ทำเป็นทางคนเดินข้ามอัจฉริยะ มีการติดตั้งไฟกระพริบเตือนทางข้ามล่วงหน้า จัดทำแถบม้าลายบนพื้นสีแดงเพื่อให้ตำแหน่งทางข้ามอย่างชัดเจน (4) แนวทางการปรับปรุงหรือออกแบบทางเดินคนข้ามทางม้าลาย ที่จะทำให้เกิดความคุ้มค่าและเกิดประสิทธิผลต่อการส่งเสริมความปลอดภัยบนถนน ควรเริ่มจากการพัฒนาหรือปรับปรุงทางเดินข้ามทางม้าลายของเดิม โดยติดตั้งอุปกรณ์เพิ่มเติมบริเวณจุดรอข้ามถนน เป็นเซ็นเซอร์สำหรับเตือนคนข้ามถนน ให้งดใช้โทรศัพท์มือถือเพิ่มความระมัดระวังในการเดินข้ามถนน จัดให้มีไฟกระพริบเป็นจังหวะสำหรับเตือนผู้ใช้พาหนะให้มองเห็นในระยะไกลขณะมีคนเดินข้าม และก่อนถึงทางเดินข้ามมีการติดตั้งสัญลักษณ์หรือสัญญาณจราจรเพื่อให้ผู้ขับขี่ทราบว่าใกล้ถึงทางเดินคนข้าม เพื่อให้ชะลอความเร็ว (5) ผลการวิเคราะห์ความคุ้มค่าในการปรับปรุงทางเดินคนข้ามทางม้าลายเพื่อส่งเสริมความปลอดภัยทางถนน ในเขตกรุงเทพมหานคร มีค่าเท่ากับ 4,538,177 ซึ่งมากกว่า 0 แสดงว่ามีความคุ้มค่าทางธุรกิจ นอกจากนี้มีความคุ้มค่าในการเพิ่มคุณภาพชีวิตและสร้างความปลอดภัยสำหรับประชาชน