ผลของมาตรการการควบคุมโรคติดเชื้อโคโรนา 2019 และการแพร่กระจายของสายพันธุ์ต่าง ๆ ของไวรัสโคโรนา 2019 และการพยากรณ์แนวโน้มของโรคติดเชื้อโคโรนา 2019 ของประเทศไทย

การศึกษาวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของมาตรการการควบคุมการแพร่ระบาดของโควิด 19 การแพร่กระจายของสายพันธุ์ต่าง ๆ ของไวรัส Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 (SARS-CoV-2) และปริมาณการได้รับวัคซีนโควิด 19 ต่อจำนวนผู้ติดเชื้อและผู้เสียชีวิตจากโรคโควิด 19 โดยเก็บรวบรวมข้อมูลทุติยภูมิจากฐานข้อมูล Covid-19 Dashboard ของกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุขและฐานข้อมูล Global initiative on sharing all influenza data (GISAID) ระหว่างวันที่ 1 มกราคม 2563 – 31 ธันวาคม 2564 พร้อมทั้งจัดทำข้อมูลตัวแปรสำหรับการวิเคราะห์ข้อมูล ประกอบไปด้วย (1) ข้อมูลมาตรการควบคุมการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 จำแนกเป็นรายสัปดาห์ กำหนดสัปดาห์ที่มีหรือไม่มีมาตรการระบุตามวันประกาศใช้มาตรการ ซึ่งหากมีการกำหนดใช้มาตรการในสัปดาห์ใดจะกำหนดเป็น 1 คือมีมาตรการ หรือ 0 คือ ไม่มีมาตรการ และหากมีการยกเลิกมาตรการใด ๆ ในสัปดาห์ถัดไปมาตรการนั้นจะถูกกำหนดว่าไม่มีการใช้มาตรการดังกล่าว (2) ข้อมูลจำนวนสายพันธุ์ของไวรัสโคโรนา 2019 จำแนกเป็นรายสัปดาห์ (3) ข้อมูลปริมาณการได้รับวัคซีนโควิด 19 โดยไม่ได้จำเพาะว่าได้รับวัคซีนชนิดใด เก็บรวบรวมข้อมูลจำนวนการได้รับวัคซีนเป็นรายวัน และคำนวณข้อมูลดังกล่าวเป็นความครอบคลุมการได้รับวัคซีน (สัดส่วน) จำแนกเป็นรายสัปดาห์ (4) จำนวนผู้ติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 เก็บข้อมูลจำนวนผู้ป่วยด้วยโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 เป็นรายวัน และจัดทำข้อมูลจำแนกเป็นรายสัปดาห์ (5) จำนวนผู้เสียชีวิตจากโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 เก็บข้อมูลจำนวนผู้ป่วยด้วยโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 เป็นรายวัน และจัดทำข้อมูลจำแนกเป็นรายสัปดาห์ โดยการวิเคราะห์ตัวแบบการถดถอยทวินามเชิงลบ (generalized negative binomial regression model) ผลการศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับอัตราผู้ติดเชื้อโควิด 19 พบว่า การได้รับวัคซีนครบ 3 เข็มเพิ่มขึ้นจะทำให้อัตราของผู้ติดเชื้อลดลงร้อยละ 14 (adjusted incidence rate ratios [IRRadj] = 0.86; 95% confidence interval [95% CI] =0.75 – 0.99) การใช้มาตรการห้ามชุมนุม และมาตรการ lockdown มีผลทำให้อัตราผู้ติดเชื้อลดลงร้อยละ 67 และร้อยละ 94 (IRRadj = 0.33; 95% CI = 0.11 - 0.95 และ IRRadj = 0.06; 95% CI = 0.04 - 0.32) ในขณะที่การแพร่กระจายของไวรัสสายพันธุ์สายพันธุ์ Beta และสายพันธุ์ Delta เพิ่มขึ้นจะทำให้อัตราผู้ติดเชื้อเพิ่มขึ้น 1.24 และ 1.02 เท่า (IRRadj = 1.24; 95% CI = 1.01 - 1.52 และ IRRadj = 1.02; 95% CI = 1.01 - 1.02) ส่วนปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับอัตราผู้เสียชีวิตด้วยโรคโควิด 19 พบว่า การได้รับวัคซีนครบ 3 เข็มเพิ่มขึ้นมีความสัมพันธ์กับอัตราผู้เสียชีวิตจากโรคโควิด 19 ลดลงร้อยละ 16 (IRRadj = 0.84; 95% CI = 0.71 - 0.98) การใช้มาตรการห้ามชุมนุมมีความสัมพันธ์กับอัตราผู้เสียชีวิตจากโรคโควิด 19 ลดลงร้อยละ 82 (IRRadj = 0.18; 95% CI = 0.05 - 0.64) ในขณะที่ผู้ติดเชื้อไวรัสสายพันธุ์ Beta และสายพันธุ์ Delta เพิ่มขึ้นมีความสัมพันธ์กับอัตราผู้เสียชีวิตจากโรคโควิด 19 เพิ่มขึ้น 1.35 และ 1.02 เท่า (IRRadj = 1.35; 95% CI = 1.03 - 1.76 และ IRRadj = 1.02; 95% CI =1.01 - 1.03) ดังนั้นการใช้มาตรการห้ามชุมนุม และมาตรการ lockdown รวมถึงการได้รับวัคซีนครบ 3 เข็ม เป็นมาตรการสำคัญที่ช่วยลดอัตราผู้ป่วยและอัตราผู้เสียชีวิต อันเป็นผลสำคัญต่อการวางแผนในเชิงนโยบาย ปรับปรุง และพัฒนามาตรการควบคุมและการเฝ้าระวังเชิงรุกต่อโรคอุบัติใหม่ได้ในอนาคต