A-18.0186 Toegang tot een tufstenenkerk, Nieuwer Ter Aa, Kerklaan 2: opgraving variant begeleiding

<p>In opdracht van de gemeente Stichtse Vecht heeft BAAC van 18 juni t/m 29 juni 2018 in het plangebied Kerklaan 2 te Nieuwer Ter Aa, een archeologische opgraving, variant begeleiding uitgevoerd. Hier bevindt zich de Nederlands Hervormde kerk; een gebouwd Rijksmonument (monumentnr. 10640). Het betreft een laat 15e-eeuwse eenbeukige kruiskerk met koor, voorzien van een kerktoren tegen de westgevel. </p><p>De aanleiding voor het archeologisch onderzoek was de voorgenomen stabilisatie van de verzakkende kerktoren, waarbij delen van de direct rond de toren gelegen ondergrond zouden worden vergraven tot een diepte van ongeveer 1,5 m onder het maaiveld. De oppervlaktes van de vier aangelegde werkputten bedragen elk 8 tot 12 m².</p><p>In Nieuwer Ter Aa waren al sinds de 10e of 11e eeuw één of meerdere adellijke huizen aanwezig, toebehorend aan het geslacht Van der Aa. Nabij Huis Ter Aa werd, voor zover bekend middels schriftelijke bronnen, in de 11e eeuw een kerk gebouwd. Van deze kerk zijn tijdens een restauratie in de jaren 50 van de 20e eeuw een deel van de tufstenen fundering van de apsis en het schip aangetroffen. In de 15e eeuw werd de tufstenen kerk vervangen door de tegenwoordige bakstenen kerk.</p><p>Tijdens het onderzoek werd een deel van de westgevel van de tufstenen kerk aangetroffen, waarin ook de toegang tot de kerk was opgenomen in de vorm van een drempel. Dankzij deze vondst kan nu de gehele plattegrond van de tufstenen kerk gereconstrueerd worden. Het gaat om een west-oost gerichte zaalkerk met een halfronde koorafsluiting of apsis in het oosten. De kerk had inclusief de apsis een lengte van 21,50 m en ter hoogte van het schip een breedte van 9,10 m (buitenmaten). Het blijkt echter moeilijk de kerk met behulp van de archeologische gegevens te dateren; hiervoor kan alleen één enkele scherf een aanwijzing geven, met een datering tussen 1100 en 1225.</p><p>Het is eveneens onbekend waarom de tufstenen kerk werd afgebroken.<br>Na de sloop werd eerst de bakstenen kerktoren gebouwd; het muurwerk van het schip van de kerk is hier tegenaan gezet.<br>Tijdens het onderzoek werden ten noorden en ten zuiden van de kerktoren en in de kerk meerdere begravingen aangetroffen, overwegend te dateren in de periode van de bakstenen kerk. Alleen ten noorden van de toren werd een ouder skelet aangetroffen van een individu dat vermoedelijk bij de tufstenen kerk is begraven.</p>