การศึกษาความคุ้มค่าในการติดตั้งระบบเซลล์เชื้อเพลิงผลิตไฟฟ้าให้กับสถานีเพิ่มความดันชายฝั่งบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน)

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์ของการติดตั้งระบบเซลล์เชื้อเพลิงผลิตไฟฟ้า ทดแทนการซื้อพลังงานไฟฟ้าจากภายนอกสำหรับสถานีเพิ่มความดันชายฝั่งของบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) ซึ่งเป็นโครงสร้างพื้นฐานที่มีความสำคัญต่อความมั่นคงทางพลังงานของประเทศ สำหรับการศึกษานี้เลือกใช้ระบบเซลล์เชื้อเพลิงชนิดออกไซด์แข็ง (Solid Oxide Fuel Cell: SOFC) เนื่องจากมีประสิทธิภาพในการผลิตไฟฟ้าสูง สามารถใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิง และเหมาะสมกับการผลิตไฟฟ้าในระดับอุตสาหกรรมระเบียบวิธีวิจัยใช้การวิเคราะห์ความคุ้มค่าโครงการตามแนวทางเศรษฐศาสตร์ โดยพิจารณาต้นทุนและผลประโยชน์ตลอดอายุโครงการ ประกอบด้วยต้นทุนการลงทุนเริ่มต้น ต้นทุนการดำเนินงานและบำรุงรักษา ตลอดจนผลประโยชน์ทางตรงและผลประโยชน์ทางอ้ม สำหรับการประเมินความคุ้มค่าใช้ตัวชี้วัด ได้แก่ มูลค่าปัจจุบันของผลตอบแทนสุทธิ (Net Present Value หรือ NPV) อัตราผลตอบแทนภายในโครงการ (Internal Rate of Return หรือ IRR) ระยะเวลาคืนทุน (Payback Period) และอัตราส่วนผลประโยชน์ต่อต้นทุน (Benefit–Cost Ratio หรือ B/C Ratio) นอกจากนี้ยังมีการวิเคราะห์ความอ่อนไหวและการวิเคราะห์จุดคุ้มทุน เพื่อประเมินความเสี่ยงของโครงการภายใต้การเปลี่ยนแปลงของปัจจัย เช่น ราคาก๊าซธรรมชาติ ราคาค่าไฟฟ้า ต้นทุนเทคโนโลยี และประสิทธิภาพของระบบเซลล์เชื้อเพลิงผลการศึกษาพบว่า ภายใต้กรณีฐาน ผลการวิเคราะห์ภายใต้กรณีฐาน พบว่าโครงการยังไม่สามารถสร้างความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์ได้ สะท้อนให้เห็นว่าโครงสร้างต้นทุนของระบบเซลล์เชื้อเพลิงผลิตไฟฟ้า โดยเฉพาะต้นทุนการลงทุนเริ่มต้นและต้นทุนเชื้อเพลิง ยังคงเป็นข้อจำกัดสำคัญต่อความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์เมื่อเปรียบเทียบกับการซื้อไฟฟ้าจากระบบโครงข่ายในบริบทของประเทศไทย ผลการวิเคราะห์ความอ่อนไหวชี้ให้เห็นว่าโครงการมีความอ่อนไหวสูงต่อการเปลี่ยนแปลงของราคาก๊าซธรรมชาติและราคาค่าไฟฟ้า โดยในกรณีที่ราคาก๊าซธรรมชาติลดลง หรือราคาค่าไฟฟ้ามีแนวโน้มปรับตัวเพิ่มขึ้นในระยะยาว โครงการสามารถเปลี่ยนสถานะจากไม่คุ้มค่าเป็นคุ้มค่าได้ นอกจากนี้ การกำหนดอายุโครงการและโครงสร้างต้นทุนที่เหมาะสมยังมีบทบาทสำคัญต่อการเข้าสู่จุดคุ้มทุนของโครงการการศึกษานี้ให้ข้อค้นพบที่สามารถใช้เป็นข้อมูลประอบการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์สำหรับการลงทุนในเทคโนโลยีเซลล์เชื้อเพลิงในภาคโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงาน และสามารถใช้เป็นแนวทางในการขยายผลการประยุกต์ใช้พลังงานสะอาดในองค์กรขนาดใหญ่ เพื่อสนับสนุนความมั่นคงทางพลังงานควบคู่กับการพัฒนาที่ยั่งยืนของประเทศ