Natuurbegraafplaats op het landgoed De Utrecht

<p>Archeodienst BV heeft een bureauonderzoek uitgevoerd ten behoeve van de realisatie van een natuurbegraafplaats op het landgoed De Utrecht (gemeente Hilvarenbeek en Reusel – De Mierden). Het doel van het onderzoek is om de archeologische verwachtingswaarden in kaart te brengen, zodat hier bij het ontwerp van de natuurbegraafplaats rekening mee kan worden gehouden.</p><p>Advies<br>Op grond van de resultaten van het bureauonderzoek is het plangebied verdeeld in een lage en middelhoge verwachtingszone. Hiermee zijn de archeologische beleidskaart van de gemeente Hilvarenbeek en erfgoedkaart van de gemeente Reusel – De Mierden vereenvoudigd. De noodzaak voor archeologisch (vervolg)onderzoek is in het gemeentelijk beleid vastgelegd en is gekoppeld aan de verschillende archeologische verwachtingszones (categorieën). Het principe is dat hoe hoger de archeologische verwachting hoe kleiner de geaccepteerde verstoringsoppervlak en –diepte, omdat de kans groter is dat een archeologische vindplaats (deels) verloren gaat. In het bureauonderzoek is aan het noordwestelijke deel van het plangebied een lage verwachting toegekend. Wel kunnen toevalsvondsten worden gedaan in het geval sprake is van een vindplaats in ‘natte context’, maar deze kans wordt klein geacht. Deze lage verwachtingszone valt binnen de gemeente Hilvarenbeek. Volgens het beleid van de gemeente geldt in de lage verwachtingszone (categorie 7) een onderzoeksplicht bij bodemingrepen groter dan 2,5 ha en dieper dan 10 cm.<br>De middelhoge verwachtingszone strekt zich uit over beide gemeentes. De ondergrens voor de noodzaak van archeologisch onderzoek voor de middelhoge/onbekende verwachting in de gemeente Hilvarenbeek (categorie 6) ligt bij bodemingrepen groter dan 2.500 m2 en dieper dan 10 cm. Bij de gemeente Reusel – De Mierden is de ondergrens voor de middelhoge verwachtingszone (categorie 5) vergelijkbaar, maar wel wat dieper en wordt uitgegaan van bodemingrepen groter dan 2.500 m2 en dieper dan 30 cm. Als er nog geen oppervlakte van een totale vergraving bekend is, bijvoorbeeld bij bestemmingsplanwijzigingen, geldt de onderzoeksverplichting voor plangebieden groter dan 5.000 m2.<br>De inrichting van de natuurbegraafplaats is nog niet bekend en mogelijk kan rekening worden gehouden met de archeologische verwachting zoals die in dit bureauonderzoek is opgesteld.<br>Graafwerkzaamheden die in de lage verwachtingszone zullen plaatsvinden, vormen geen bedreiging voor het archeologische bodemarchief omdat de kans op de aanwezigheid van een vindplaats klein wordt geacht. Archeodienst adviseert in deze zone dan ook geen vervolgonderzoek tenzij in de directe omgeving een vindplaats wordt aangetroffen. In dat geval kan deze zone onderzocht worden op de aanwezigheid van een geschikte bodemopbouw voor vindplaatsen in ‘natte context’. In de middelhoge verwachtingszone is de kans op een vindplaats groter, bovendien bestaat de kans dat sprake is van een afgedekte vindplaats. De verstoring van een enkele begraving is beperkt, uitgaande van een afmeting van 1 bij 2,5 m (2,5 m2) tot 1,35 m diep. Wanneer de begravingsdichtheid laag is, zal een eventueel aanwezige archeologische vindplaats beperkt verstoord worden.<br>Indien een hogere begravingsdichtheid wordt nagestreefd of andere grootschalige bodemingrepen (zoals het rooien van bomen) in de middelhoge verwachtingszone worden gepland, wordt geadviseerd om een verkennend booronderzoek uit te voeren. Op die manier worden de kansrijke zones voor archeologische vindplaatsen onderscheiden van de kansarme zones. Dit onderzoek is gericht op het vast stellen van de bodemopbouw en de intactheid daarvan. Op basis van het historisch landgebruik en de bodemopbouw in vergelijkbare zones op het landgoed De Utrecht bestaat de kans dat het archeologische bodemarchief al is verstoord door het afplaggen van de heide, de ontginning van het gebied en/of de herbebossing. Wanneer overstuivingen hebben plaatsgevonden, is het mogelijk dat eventuele archeologische niveaus beneden de toekomstige verstoringsdiepte ligt. Dergelijke kansarme zones of dieper gelegen archeologische niveaus kunnen in kaart worden gebracht, zodat hier zonder verdere beperkingen graafwerkzaamheden tot een bepaalde diepte kunnen worden uitgevoerd. De kansrijke zones waar sprake is van een grotendeels intacte podzolbodem of een begraven podzolbodem/archeologisch niveau kunnen mogelijk ontzien worden van (intensieve) graafwerkzaamheden. Archeodienst stelt gezien het grote oppervlak van de middelhoge verwachtingszone (ca. 19,5 ha) een verkennend booronderzoek voor met een boordichtheid van 5 boringen per hectare in een grid van 40 x 50 m. De boringen worden in principe doorgezet tot de maximale verstoringsdiepte. Eén op de 5 boringen wordt indien mogelijk door gezet tot minimaal 1,0 m in de C-horizont om een eventueel begraven bodemniveau op grotere diepte vast te stellen.</p>