Veghel. Veghels Buiten, locatie SBA 2300 Wonen in Veghels buiten

In opdracht van de gemeente Veghel heeft BAAC bv (onderzoeks- en adviesbureau voor Bouwhistorie, Archeologie, Architectuur- en Cultuurhistorie) een opgraving uitgevoerd in plangebied Veghels Buiten SBA2300 te Veghel. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen bouw van woningen in het plangebied waarbij een gerede kans bestaat dat archeologische waarden vernietigd zullen worden.In navolging van het proefsleuvenonderzoek, waarbij een vindplaats uit de late middeleeuwen (vindplaats 2) en een vindplaats uit de nieuwe tijd (vindplaats 1) werd aangetroffen, is met name de vindplaats uit de late middeleeuwen nader onderzocht. Omdat op de locatie van vindplaats 2 ook sporen van vindplaats 1 aanwezig waren, is ook onderzoek naar deze sporen verricht. Onder een plaggendek werden op de fl ank van een dekzandrug vijf of zes erven blootgelegd. Op deze erven stonden zowel hoofd-als bijgebouwen, werden (mest)kuilen en erfgreppels aangetroffen en werd vastgesteld dat waterputten in het gehele plangebied ontbraken. Behalve deze sporen zijn verspreid over het plangebied een groot aantal (perceels)greppels blootgelegd, welke deels op de kadastrale minuut staan opgetekend en deels tot een oudere fase van percelering behoorden.Het vondstmateriaal bestaande uit aardewerk, bouwkeramiek, dierlijk bot, metaal en natuursteen kon de sporen en structuren aan het einde van de late middeleeuwen en het begin van de nieuwe tijd dateren. Het vondstenspectrum onderschrijft het gegeven dat sprake is van een bewoningsareaal: zo werd gebruiksaardewerk in de vorm van fragmenten van kannen, kommen, borden, voorraadpotten, een grape en een bakpan gevonden. De aanwezigheid van een deel van een maalsteen, het beslag van een houten schep en een deel van een ketting voor het ophangen van een kookketel geeft ook weer dat sprake is van een boerennederzetting. Het plangebied wordt rond 1700 verlaten waarbij de bewoning vermoedelijk naar het oosten en zuiden werd verplaatst. Op de kadastrale minuut van 1811-1830 staan op de oostelijk en zuidelijk gelegen percelen boerderijen opgetekend. De verplaatsing van de erven naar elders kan gerelateerd worden aan de uitbreiding van de akkergronden. Ook het pad dat langs erf 2 liep raakte in onbruik, de weg zal net als de erven naar elders (Langsteeg) verplaatst zijn. Omdat nog niet veel vindplaatsen uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd zijn opgegraven is onderhavig onderzoek van groot belang geweest. De opgraving heeft voor deze periode nieuwe gebouwplattegronden opgeleverd. Maar ook hebben de resultaten tot nieuwe en aanvullende inzichten betreffende de bouwwijze geleid. Zo is vastgesteld dat zowel gebouwen gefundeerd op stiepen als gebouwen opgebouwd uit ingegraven palen als een combinatie van beide bouwtechnieken voorkomen.