Herinrichting Benedenbuurt, Wageningen, gemeente Wageningen

ADC ArcheoProjecten heeft in april 2022 een bureauonderzoek uitgevoerd in de Benedenbuurt te Wageningen. In november 2022 en februari en maart 2023 is dit onderzoek uitgebreid. In april 2023 is in een deel van het plangebied een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Het plangebied is gesitueerd op de flank van een stuwwal. Gezien deze situatie geldt er voor dit gebied een hoge trefkans op de aanwezigheid van archeologische resten. De stuwwal is sinds de steentijd een aantrekkelijke plek geweest voor mensen om te wonen. Het was er hoog en droog, maar met water dicht in de buurt. Op basis van de landschappelijke ligging kunnen in het plangebied resten vanaf het Laat Paleolithicum voorkomen. In het plangebied zelf zijn een aantal vondsten gedaan die een ouderdom hebben variërend van de Vroege Bronstijd tot aan de Vroege Middeleeuwen. De zone ten noordoosten van de rotonde op de Diedenweg bevindt zich in een belangwekkend gebied, waar grafvelden uit diverse perioden zijn aangetroffen en die voor een groot deel in meerdere campagnes zijn onderzocht in de eerste helft en de jaren ’80 van de 20e eeuw en waar tevens vele losse vondsten zijn gedaan die wijzen op een nederzettingscontext. De Geertjesweg en de Diedenweg zijn waarschijnlijk zeer oude wegen, en de kruising van deze wegen is mogelijk in meerdere perioden een voorkeurslocatie voor bewoning of andere activiteiten geweest. Eerdere opgravingen en ander graafwerk hebben een deel van deze zone verstoord, maar de horizontale en verticale verbreiding – en daarmee de conservering van archeologische sporen – is niet exact bekend. Een deel van het plangebied is vanaf zeker het begin van de 19e eeuw in gebruik als tabaksland. In het plangebied kunnen resten van tabaksschuren en/of boerderijen aanwezig zijn. Tenslotte zijn er mogelijk oorlogsresten in het plangebied te vinden, omdat het deel uitmaakte van een Duitse verdedigingslinie ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. Omdat het plangebied deel uitmaakte van akkercomplex “De Enk”, is het mogelijk dat er een plaggendek aanwezig is. Resten uit de prehistorie tot en met de Vroege Middeleeuwen worden verwacht in de top van de natuurlijke ondergrond. Resten uit de Late Middeleeuwen en de Nieuwe tijd kunnen ook in het plaggendek voorkomen. Zelfs met de constructie van de woonwijk na de Tweede Wereldoorlog valt niet uit te sluiten dat er nog resten van het plaggendek in de ondergrond te vinden zijn. De verwachte archeologische resten zullen hoofdzakelijk bestaan uit een spreiding van aardewerk- en/of vuursteen, alsmede een sporenniveau. Gezien de zure bodemomstandigheden zullen organische resten slecht zijn geconserveerd. Ten noordoosten van de rotonde op de Diedenweg kunnen ook begravingen voorkomen, waarschijnlijk met matig tot slecht geconserveerd botmateriaal en metaalresten. Door het gebruik als tabaksland kunnen verstoringen hebben opgetreden. Ook door de huidige inrichting en ondergrondse kabels en leidingen zal de bodem in het plangebied deels zijn verstoord. Ten noordoosten van de rotonde op de Diedenweg zullen eerdere opgravingsactiviteiten (ter plaatse van het grafveld) de bodem hebben verstoord. Om deze verwachting te toetsen is een inventariserend veldonderzoek door middel van een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Uit dit onderzoek is gebleken dat de natuurlijke ondergrond van het plangebied grotendeels bestaat uit dekzand of fluvioperiglaciale afzettingen (Formatie van Boxtel). In het uiterst zuiden bestaat de natuurlijke ondergrond uit gestuwde afzettingen. In boring 12 is in de top van de natuurlijke ondergrond een B-horizont aanwezig. Boven de natuurlijk ondergrond bevindt zich in boringen 1-4, 6, 8 en 10-11 een zwak humeus grijsbruin of bruingrijs zandpakket dat wordt geïnterpreteerd als een (restant van het) plaggendek. De bovenste 25 tot 90 cm bestaat uit een recent verstoord pakket. In boringen 5 en 9 is de bodem verstoord tot in de C-horizont. De top van de natuurlijke ondergrond (B- of C-horizont) wordt beschouwd als een relevant archeologisch niveau. Hier kunnen nog grondsporen aanwezig zijn. Vanwege de aanwezigheid van een plaggendek zal het vondstniveau zijn aangetast door ploegwerkzaamheden. De archeologische verwachting kan blijven gehandhaafd ter plaatse van de boringen waar een (deels) intacte bodem aanwezig is in de vorm van een plaggendek of een B-horizont. In boringen 5 en 9 is de bodem verstoord tot in de C-horizont. Hier wordt de kans op intacte archeologische resten klein geacht. Hiernaast zijn in het plangebied verstoringen aanwezig zijn door kabels en leidingen, met name in de strook direct ten westen van de Diedenweg. Ook hier wordt de kans op intacte archeologische resten klein geacht.