Aanvullend archeologisch vooronderzoek in het kader van de herontwikkeling van kavel 5 (Baltimoreplein) en kavel 9 (Achterom) te Almere- Buiten, gemeente Almere. Ruimtelijk advies op basis van inventariserend veldonderzoek door middel van karterende boringen

In opdracht van de gemeente Almere heeft Vestigia Archeologie Cultuurhistorie een inventariserend veldonderzoek door middel van karterende boringen uitgevoerd in het kader van de voorgenomen herontwikkeling van de zogenaamde ‘kavel 5’ en ‘kavel 9’ in Almere-Buiten (kaart 1). Kavel 9 is gelegen aan de noordzijde van het spoor tegen het NS-station, bij het Baltimoreplein/Noordzijde. De gemeente is voornemens de grond uit te geven aan een ontwikkelaar ten behoeve van de realisatie van een hotel. Op de locatie hebben in het verleden enkele gebouwen gestaan, waardoor er alleen een vlak resteert van circa 600 m2 waarbinnen het mogelijk is dat de grond niet geroerd is. De bebouwing is gesloopt; nu is het plangebied deels braakliggend, deels geasfalteerd. Kavel 5 heeft een oppervlakte van ca. 4.600 m2, en is momenteel in gebruik als parkeerterrein met klinkerverharding. De aanleiding voor archeologisch vooronderzoek is dat de beoogde toekomstige inrichting van het plangebied schadelijk kan zijn voor de eventueel aanwezige behoudenswaardige archeologische vindplaatsen in de bodem. In het gehele grondgebied van Almere bestaat een hoge kans op het voorkomen van archeologische resten uit het Laat-Paleolithicum tot aan het Vroeg-Neolithicum. Daarnaast moet rekening worden gehouden met de aanwezigheid van nog onbekende scheepswrakken en vliegtuigwrakken. Het te onderzoeken gebied ligt bovendien binnen een op de Archeologische Beleidskaart Almere (ABA) aangegeven gebied waarvoor conform de vastgestelde Archeologieverordening 2016 een onderzoeksplicht geldt (archeologie waarde 1). Ingrepen van kleiner dan 500 m2 en minder diep dan 1,5 m zijn vrijgesteld van de vergunning- en onderzoeksplicht. De geplande ingrepen overschrijden die marges. In het kader van dit project is reeds een inventariserend veldonderzoek door middel van verkennende boringen uitgevoerd (Vestigia rapport V1685)1. Tijdens het verkennende booronderzoek is gebleken dat het bodemprofiel van het begraven pleistocene landschap in beide deelgebieden vrijwel geheel intact is. Er is een zeer licht afgetopt tot grotendeels intact podzolprofiel aangetroffen. Voor beide kavels gold dat de hoge verwachting op het aantreffen van vondsten en/of sporen uit de (Late- en Midden-)Steentijd gehandhaafd diende te blijven. Op basis van de eigenschappen van de in de boringen aangetroffen ‘Oude Getijde Afzettingen’ bleef de veronderstelling uit het bureauonderzoek staan dat het plangebied onderdeel was van een komgebied. Ook de bijbehorende lage archeologische verwachting voor dit niveau bleef onveranderd. Op basis van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek heeft Vestigia geadviseerd een karterend booronderzoek uit te voeren binnen zowel kavel 5 als 9. Dit advies is op 22 augustus 2018 overgenomen door de gemeentelijk archeoloog van Almere, dhr. drs. W.J. Hogestijn. Hiertoe is een Programma van Eisen opgesteld (Vestigia rapport V1705)2 dat op 13 september 2018 door dhr. Hogestijn is goedgekeurd. Het veldwerk is vervolgens uitgevoerd op 20 en 21 september 2018. Het bodemprofiel binnen kavel 5 is deels intact, deels geërodeerd. Van het oorspronkelijk profiel is de Ahorizont vaak nog in zekere mate aanwezig: 12 boringen van fase 2 hadden een A-horizont, en 1 boring een B-horizont. Van de 5 boringen van fase 1 hadden er 2 een A-horizont en op 3 locaties een verstoord profiel (alleen een E-horizont). Binnen kavel 9 overwegen overwegend geërodeerde profielen. Van het oorspronkelijk profiel is de A-horizont vaak nog in zekere mate aanwezig: 2 boringen van fase 2 hadden een A-horizont, en 1 boring een B-horizont. Alle drie de boringen van fase 1 hadden een verstoord profiel (alleen een E-horizont). De monsters van de avegaarboringen zijn gezeefd en geanalyseerd op de aanwezigheid van archeologische indicatoren. Er zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen zoals vuursteenfragmenten, zowel natuurlijk als bewerkt. Wel is er houtskool, verglaasd houtskool en afgeronde kwartskorrels aangetroffen. Deze zijn echter niet indicatief voor de aanwezigheid van een vindplaats. Advies Op basis van de resultaten van dit aanvullende archeologisch inventariserend veldonderzoek door middel van karterende boringen (fase 2) wordt de kans dat bij de voorgenomen herontwikkeling van kavel 5 en kavel 9 een intacte archeologische vindplaats wordt geschaad zeer klein geacht. Derhalve adviseert Vestigia Archeologie Cultuurhistorie om het plangebied vrij te geven voor de geplande ontwikkelingen. Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente Almere, om op basis van dit rapport en het hierin geformuleerde advies een besluit te nemen ten aanzien van eventueel vervolgonderzoek of het beëindigen van het archeologisch onderzoeksproces (wel/geen vervolg, en zo ja, in welke vorm). Ook wanneer het plangebied op enig moment op basis van de resultaten van archeologisch onderzoek wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische toevalsvondst wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Almere, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.