มาตรการทางกฎหมายเกี่ยวกับการจัดการการประกอบกิจการคาเฟ่สัตว์แปลก

การค้นคว้าอิสระเล่มนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบและลักษณะของการประกอบกิจการคาเฟ่สัตว์แปลกในประเทศไทย โดยมุ่งวิเคราะห์กระบวนการดำเนินกิจการ แนวทางการจัดการสัตว์แปลกภายในสถานประกอบการ พฤติกรรมของผู้บริโภคและเจ้าของกิจการ ตลอดจนปัญหาและข้อกังวลที่มิใช่ประเด็นทางกฎหมายโดยตรง อาทิ ความเสี่ยงด้านสุขอนามัย การแพร่โรคจากสัตว์สู่คน การจัดสวัสดิภาพสัตว์ที่ไม่เหมาะสม และผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ทั้งนี้ได้มีการศึกษากฎหมายต่างประเทศที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมและการจัดการคาเฟ่สัตว์แปลก โดยพิจารณามาตรการด้านสุขภาพ สวัสดิภาพสัตว์ สิ่งแวดล้อม และแนวทางการบังคับใช้กฎหมาย เพื่อนำมาเปรียบเทียบกับกฎหมายไทย ได้แก่ พระราชบัญญัติป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ พ.ศ. 2557 พระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562 และพระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. 2535 เพื่อวิเคราะห์ข้อจำกัด ช่องว่าง และปัญหาในการบังคับใช้กฎหมายจากการศึกษาพบว่า กิจการคาเฟ่สัตว์แปลกในประเทศไทยยังมิได้รับการกำกับดูแลอย่างเป็นระบบ เนื่องจากยังขาดกฎหมายเฉพาะที่กำหนดนิยามของ “สัตว์แปลก” ตลอดจนไม่มีมาตรฐานกลางที่ชัดเจนในการดำเนินกิจการ การควบคุมดูแลสวัสดิภาพสัตว์ และการจัดการผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม โดยกฎหมายที่มีอยู่ในปัจจุบันมีลักษณะกระจัดกระจาย อยู่ภายใต้ความรับผิดชอบของหลายหน่วยงาน และมีความทับซ้อนกันในเชิงอำนาจหน้าที่ อันส่งผลต่อประสิทธิภาพในการบังคับใช้กฎหมายอย่างยิ่งดังนั้น ผู้ศึกษาจึงเสนอให้มีการตรากฎหมายเฉพาะที่กำหนดนิยามของสัตว์แปลกไว้อย่างชัดเจน พร้อมทั้งวางหลักเกณฑ์และมาตรการในการกำกับดูแลกิจการคาเฟ่สัตว์แปลกในทุกมิติ ทั้งด้านสุขภาพสัตว์ การจัดการสิ่งแวดล้อม และความปลอดภัยของผู้บริโภค อีกทั้งควรกำหนดอำนาจหน้าที่ของหน่วยงานของรัฐให้มีความชัดเจนไม่ทับซ้อน และอาจนำแนวทางจากต่างประเทศมาประยุกต์ใช้ เช่น ระบบการออกใบอนุญาต การตรวจสอบสถานประกอบการ และบทลงโทษที่เหมาะสม เพื่อให้สามารถควบคุมกิจการคาเฟ่สัตว์แปลกได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสอดคล้องกับหลักกฎหมายสิ่งแวดล้อม รวมถึงหลักสวัสดิภาพสัตว์ในบริบทของสังคมไทย