Programma van Eisen Archeologische begeleiding Rijksweg 185, Ten Post, gemeente Groningen (GR)

Aanleiding tot dit onderzoek zijn de plannen voor de gedeeltelijke sloop van een schuur en de bouw van een woning aan de Rijksweg 185 te Ten Post. De huidige schuur wordt ondergronds gesloopt (bovengronds is reeds gesloopt) en op deze plaats wordt een vrijstaande woning gebouwd. De nieuwe vrijstaande woning krijgt (waarschijnlijk) een fundering van avegaarpalen waarvan de diepte nog niet bekend is. De maximale ontgravingsdiepte voor de funderingsbalken bedraagt ca. 1,1 m-mv. Het totale oppervlak van de nieuwbouw en de te slopen schuur bedraagt 198 m2. Het archeologische beleid is vastgelegd in het bestemmingsplan ‘Kleine Dorpskernen Ten Boer’ van de voormalige gemeente Ten Boer. Het plangebied heeft de dubbelbestemming ‘Waarde – Archeologie 1’. Bij ingrepen van meer dan 50 m2 en met een ontgravingsdiepte van meer dan 0,3 m-mv is archeologisch onderzoek noodzakelijk. Gezien de kans op het aantreffen van archeologische resten die samenhangen met de oude kern van Ten Post zeer hoog is, is in samenspraak met het bevoegd gezag (de gemeente Groningen, gemeentelijk archeoloog) besloten om direct over te gaan op het een archeologische opgraving, variant archeologische begeleiding. De begeleiding wordt uitgevoerd conform de BRL 4000, protocol 4004 en onderhavig Programma van Eisen (PVE). Omdat voor het gebied nog geen vooronderzoek is uitgevoerd is in het kader van het opstellen van dit PvE een bureauonderzoek (protocol 4002) uitgevoerd. Op de geomorfologische kaart is het gebied ongekarteerd wegens de ligging in de bebouwde kern van Ten Post. Waarschijnlijk ligt het binnen een vlakte van getij-afzettingen, met direct ten zuidenoosten ervan een restgeul van de Fivel. Volgens de bodemkaart ligt het onderzoeksgebied vlakbij twee wierden (terpen) op kalkarme poldervaaggronden. Vaaggronden zijn relatief jonge gronden waarin zich nog geen duidelijke bodem heeft ontwikkeld. De wierde is ook aangegeven op de archeologische verwachtingskaart en beleidsadvieskaart van de voormalige gemeente Ten Boer en is hier gekoppeld aan een hoge archeologische. Uit het actueel Hoogtebestand Nederland blijkt dat het maaiveld van het onderzoeksgebied rond de 0,5 m+NAP ligt en net als de rest van de historische kern van Ten Post hoger dan de omgeving. Hoewel de hoogteligging en de verkaveling met ronde vorm suggereren dat de kern van Ten Post en ook het onderzoeksgebied binnen een wierde liggen, blijkt dit op basis van een eerder booronderzoek niet het geval. Het dorp heeft een middeleeuwse oorsprong. Het dorp is ontstaan bij een brug over de Fivel, waar de Stadsweg langs liep. Op de kadastrale kaart uit 1811-1832 ligt het onderzoeksgebied in het bebouwingslint aan de zuidzijde van Ten Post. Uit booronderzoek op dit erf, direct naast het onderzoeksgebied, blijkt dat er tot een meter diepte twee erfophogingslagen in de bodem aanwezig zijn. Het ligt grotendeels op het erf van een timmerman, met aan weerszijden erven van een café en een woonhuis. Bebouwing is op de kaart niet aanwezig binnen het onderzoeksgebied. Het naastliggende café is later waarschijnlijk verhuisd naar Rijksweg 185. In 1850 liep de Rijksweg voor het onderzoeksgebied langs. De weg is tussen 1832 en 1850 verlegd waardoor deze niet meer strak langs het Damsterdiep loopt. Het rijtje woningen waar Rijksweg 185 deel van uitmaakt is in de 20e eeuw zuidwaarts uitgebreid en ook is de bebouwing deels gewijzigd. Aan de noordkant naast Rijksweg 185 heeft in het verleden ook een huis gestaan. Deze woning is rond 1970 afgebroken waarna de Oldenhuisstraat is verbreed en er een gemeenteperk is aangelegd. In het Kadaster wordt geen bouwjaar gegeven voor Rijksweg 185. Mogelijk stamt het gebouw uit de 19e eeuw. De bijgebouwen zoals de schuur zijn halverwege de 20e eeuw gebouwd.