มาตรการทางกฎหมายในการแก้ไขปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับช้างป่าในประเทศไทย: กรณีศึกษาบริเวณพื้นที่อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี

การค้นคว้าอิสระเล่มนี้มุ่งหมายศึกษาเกี่ยวกับความเป็นมาและความสำคัญของปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับช้างป่าในตำบลท่าขนุน และตำบลชะแล อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี โดยในพื้นที่ดังกล่าวมีลักษณะพิเศษคือเป็นที่ดินตามกฎหมายว่าด้วยการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมและติดกับบริเวณแนวเขตพื้นที่อนุรักษ์ของอุทยานแห่งชาติทองผาภูมิและอุทยานแห่งชาติเขื่อนศรีนครินทร์ จากการศึกษารวบรวมข้อเท็จจริงและสภาพปัญหาในพื้นที่และนำสภาพปัญหาดังกล่าวมาวิเคราะห์พบว่ามีปัญหาเรื่องการเข้าทำประโยชน์ในที่ดินตามกฎหมายปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมติดแนวเขตอนุรักษ์ของอุทยานแห่งชาติ ซึ่งประชาชนในพื้นที่มีการอ้างสิทธิในการเข้าทำประโยชน์ในพื้นที่ดังกล่าวจึงมีข้อพิพาทระหว่างประชาชนในพื้นที่และหน่วยงานภาครัฐมาโดยตลอด รวมไปถึงหน้าที่และอำนาจของหน่วยงานภาครัฐและเจ้าหน้าที่ซึ่งมีความไม่พร้อมเนื่องจากบุคลากรและงบประมาณที่มาสนับสนุนแก้ไขปัญหาที่ไม่เพียงพอ และการที่ช้างป่าเข้ามายังบริเวณพื้นที่เกษตรกรรมและทำลายพืชผลทางการเกษตรของประชาชนแต่ประชาชนไม่สามารถอันตรายช้างป่าได้เนื่องจากมีกฎหมายคุ้มครองช้างป่า ซึ่งความเสียหายที่เกิดขึ้นนั้นก่อให้เกิดปัญหาที่ตามมาคือการชดเชยค่าเสียหาย ซึ่งเป็นเพียงการแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นในพื้นที่เกษตรกรรมโดยประชาชนอาจจะได้รับการช่วยเหลือหากมีคุณสมบัติที่เป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนดเท่านั้นจากการศึกษามาตรการทางกฎหมายต่างประเทศและประเทศไทย โดยการเปรียบเทียบแนวทางการจัดการและการแก้ไขปัญหาดังกล่าว พบว่ามีเพียงกฎหมายของสาธารณรัฐประชาชนจีนที่ระบุให้เป็นหน้าที่ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นโดยตรงที่จะเข้าไปมีบทบาทในการใช้มาตรการป้องกันและควบคุมอันตรายที่เกิดขึ้นจากสัตว์ป่าเพื่อเป็นหลักประกันความปลอดภัยของประชาชนในพื้นที่โดยไม่ต้องได้รับความยินยอมจากหน่วยงานส่วนกลางและกำหนดให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นชดใช้ค่าเสียหายดังกล่าว โดยให้เป็นไปตามที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นกำหนด ในส่วนของประเทศไทยนั้นการพิจารณาให้ความช่วยเหลือในส่วนค่าชดเชยความเสียหายกำหนดให้เป็นอำนาจของจังหวัดและเป็นไปตามระเบียบที่กระทรวงการคลังกำหนด และเพื่อให้เป็นแนวทางในการปรับปรุงกฎหมายและพัฒนามาตรการทางกฎหมายของไทยให้มีประสิทธิภาพมากขึ้นเห็นสมควรนำมาตรการทางกฎหมายของสาธารณรัฐประชาชนจีนมาปรับใช้เพื่อเป็นแนวทางปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับช้างป่าในประเทศไทยต่อไป