Wonen op een huiswierde in de late middeleeuwen en nieuwe tijd. Archeologisch onderzoek in de toekomstige nieuwbouwwijk De Held III te Groningen

Aan de westzijde van de stad Groningen wordt in de komende jaren het laatste deel van de nieuwbouwwijk De Held gebouwd. Ter plekke van dit laatste deel, De Held III genaamd, bevond zich een verhoogde woonplaats op en naast de westelijke oeverwal van een natuurlijke geul. Deze verhoging is door Miedema (1983) gekarteerd en beschreven als een recent verlaten huisterp. Bij de kartering vond genoemde onderzoeker er kogelpotaardewerk én inheems Romeins aardewerk. Omdat de 'terp' plaats moest maken voor genoemde nieuwbouw, is deze in twee campagnes (2004 en 2006) opgegraven. Tijdens het onderzoek werd vastgesteld dat de verhoging geen terp met meerdere ophogingslagen bleek te zijn, maar een podium dat tussen de 11e en 13e eeuw na Chr. was opgeworpen. Het werd omringd door sloten of grachten die uit een aantal opeenvolgende fasen stammen. Ophogingslagen uit de Romeinse ijzertijd werden niet aangetroffen, maar wel een sloot. Deze lag ten westen van een natuurlijke geul en staat wellicht in verband met de vindplaats die in de nabijheid onder de Friesestraatweg is aangetroffen en die uit deze periode dateert.Het podium ligt ook aan de westkant van de eerdergenoemde geul. Deze is in de late middeleeuwen niet meer dan een lage depressie in het land. De relatief hooggelegen westelijke oeverwal van de geul heeft als basis voor het podium gediend. De oeverwal is in westelijke richting uitgebreid en licht verhoogd. In eerste instantie worden er twee podia opgeworpen, het zuidelijke als eerste. Het dateert in de 11e-12e eeuw en is ten oosten van een vermoedelijk iets oudere noord-zuid georiënteerde verkavelingssloot aangelegd. Het noordelijke podium is iets jonger, ongeveer 12e-13e eeuws en sluit aan op een oost-west gerichte verkavelingssloot die bij de grootschalige ontginning van het gebied hoort. Op het noordelijke podium verrijst een boerderij van het type Gasselte B?. Rond het gebouw waren enkele waterputten gegraven. In de 13e-14e eeuw versmelten beide podia uiteindelijk tot één groot podium. Dit beslaat een gebied van circa 100 x 60 m. Het is verdeeld in een hof en een voorhof. Op het hof heeft zich mogelijk een rechthoekig bakstenen gebouw bevonden, samen met twee waterputten. Op het voorhof lag eveneens een waterput naast een (onvolledige) gebouwstructuur. Het aardewerk uit de gracht rond het grote podium stamt uit de 13e en 14e eeuw. Materiaal uit de 15e en 16e eeuw is nauwelijks aangetroffen. Daarom nemen we aan dat het podium in deze periode onbewoond is.Resten van bewoning uit de 18e en 19e eeuw zijn wel weer aangetroffen. Er is in deze tweede bewoningsfase een aantal nieuwe sloten en grachten gegraven met een iets andere oriëntatie dan in de voorgaande periode. Ook is er een bakstenen boerderij gebouwd. Deze is onder andere afgebeeld op het minuutplan van 1821. Tijdens de opgravingen zijn van deze boerderij alleen enkele losse muurdelen en een diepe bakstenen waterput aangetroffen. Wel kwamen uit de vulling van de meest oostelijke gracht grote hoeveelheden vondstmateriaal uit deze periode tevoorschijn, waaronder een paar honderd leren schoenen. Halverwege de 19e eeuw wordt de boerderij verlaten en afgebroken. Vanaf dat moment is het terrein in gebruik als grasland.