DAVOLASHGA CHIDAMLI DEPRESSIYANI DAVOLASHDA NEYROMEDIATOR TIZIMLARI: KETAMIN VA PSIXODELIKLARNING GLUTAMAT HAMDA SEROTONIN (5-HT2A) TIZIMLARIGA TA'SIRI

Ushbu maqolada davolashga chidamli depressiyani davolashda neyromediator tizimlarining roli zamonaviy nuqtai nazardan tahlil qilingan. An’anaviy monoaminli antidepressantlarning cheklovlari hamda depressiya patofiziologiyasida glutamatergik va serotonergik tizimlarning ahamiyati ko‘rib chiqilgan. Ketamin — N-metil-D-aspartat (NMDA) retseptorlari antagonisti bo‘lib, glutamat to‘lqini, AMPA retseptorlari faollashuvi va BDNF/mTOR yo‘li orqali sinaptogenezni rag‘batlantirib, tez ta’sir etuvchi antidepressant samara beradi; uning S-enantiomeri eskinetamin 2019-yilda davolashga chidamli depressiya uchun tasdiqlangan. Psilotsibin esa serotonin 5-HT2A retseptorlari agonisti sifatida glutamat ajralishini kuchaytirib, neyroplastiklikni oshiradi. Klinik sinovlar istiqbolli natijalar bergan bo‘lsa-da, psixodeliklar hali tadqiqot bosqichida bo‘lib, faqat nazorat ostidagi klinik sharoitda qo‘llaniladi.