Archeologisch onderzoek uitbreiding transformatorstation en netuitbreiding te Geertruidenberg, gemeente Geertruidenberg

In opdracht van TenneT B.V. heeft Sweco Nederland B.V. een archeologisch inventariserend veldonderzoek (verkennende fase) uitgevoerd naar het hoogspanningsstation van TenneT ten westen van Geertruidenberg, gemeente Geertruidenberg (zie bijlage 1). Het huidige onderzoek betreft enkel de uitbreiding van het huidige transformatorstation GT380 (Afbeelding 1). De aanleiding voor het onderzoek is de aanbouw van een nieuw transformatorstation en het aanleggen van kabels. Op verzoek van de opdrachtgever wordt het gehele terrein tot een diepte van 3 meter onderzocht mocht er hier in de toekomst nog verdere werkzaamheden plaatsvinden. Het plangebied ligt in de Archeoregio Zeeuws Kleigebied maar er is sprake van een uitloper van een grote dekzandrug in het plangebied. Uit eerder onderzoek is gebleken dat er een kleine kans is op het aantreffen van archeologische resten uit het Laat Paleolithicum tot en met het Neolithicum. Gezien de vernatting van het landschap is het mogelijk dat de regio in het Neolithicum echter al minder aantrekkelijk werd voor bewoning. Eventuele oudere resten zullen zich vermoedelijk op de oude dekzandrug hebben bevonden, maar zijn vermoedelijk grotendeels verspoeld in latere periodes, en worden niet meer in situ verwacht. Er zijn ook geen aanwijzingen voor menselijke bewoning van de Bronstijd t/m de Vroege Middeleeuwen, al kunnen losse vondsten uit deze periodes niet worden uitgesloten. In het gebied rond GT380 geldt een hoge trefkans op archeologische resten uit de Late Middeleeuwen. Hier heeft volgens eerder onderzoek een omgrachte hofstede (Huis Drimmelen?) gelegen met iets ten noorden ervan de Sint-Joostkapel. Er zijn historische aanwijzingen dat hier mogelijk ook een klooster is gesticht. Tijdens de Sint- Elisabethsvloeden van 1421 en 1422 is het gebied echter grotendeels onder water komen te staan en lijkt het te zijn verlaten. Op kaarten uit de 16e eeuw wordt alleen de latere Stadsweg afgebeeld samen met een aftakking (Kleine Peuzelaar) richting het noorden, maar is geen sprake meer van bebouwing. Beide oude wegen zijn meer dan 450 jaar in gebruik gebleven en nu nog deels in het landschap herkenbaar. De archeologische verwachting voor de Nieuwe Tijd wordt hoog geacht voor beide oude wegen. Vanaf de vroege 19e eeuw was er pas weer sprake van bebouwing langs de oude Stadsweg, nu Peuzelaar genoemd, en de verwachting op bewoningsresten op andere locaties stammend uit deze periode is laag. Voor het gebied van GT380 wordt een verkennend booronderzoek geadviseerd bij verstoringen dieper dan 2,65 meter onder maaiveld (conform het advies uit het eerder uitgevoerde booronderzoek door Antea Group). Op basis van het door Antea Group uitgevoerde booronderzoek is er mogelijk sprake van de resten van de laat 16e-eeuwse vestingwerken (grachten en aarden wallen) in de nabijheid van het huidige plangebied. Op een diepte van 2,7 m – mv is er een humeuze laag aanwezig die kan wijzen op grachten die horen bij de vestingwerken. Tot een diepte van 2,70 m -mv is er sprake van een (sub)recent ophogingspakket. Op basis van de gezette boringen is het aangetroffen humeuze pakket niet met zekerheid te interpreteren als een teruggeworpen laag (bij de bouw van het bestaande complex) of als daadwerkelijk de bodem van de zestiende-eeuwse en latere vestingwerken rondom de stad. Het veldwerk voor het inventariserende veldonderzoek is verricht op 27 februari 2023. Hierbij zijn 15 handmatige grondboringen verricht met behulp van een Edelmanboor met een diameter van 7 cm en een guts van 3 cm. De boringen zijn uitgevoerd tot 0,3 m in de C- horizont en/of tot een maximale diepte van 3,5 m beneden maaiveld. Het plangebied ligt in een overstromingsgebied dat in verband staat met de Sint- Elisabethsvloeden van de vroege 15e eeuw. Hierbij is er een kleipakket afgezet dat valt onder de Formatie van Naaldwijk, Laagpakket van Walcheren. Dit pakket is afgezet op dekzand, behorende tot de Formatie van Boxtel, Laagpakket van Wierden. Het gehele plangebied is opgehoogd met een beige zandpakket van 230 tot 370 cm dik. Dit ophogingspakket is aangelegd tijdens de bouw van het huidige hoogspanningsstation zodat deze niet direct onder water komt te staan, mocht er overstromingsgevaar dreigen.1 Mogelijk hebben er tijdens het ophogen van het plangebied de nodige verstoringen plaatsgevonden. In bijna alle gevallen is het Laagpakket van Walcheren verstoord. Enkel boring 12, 13 en 15 laten een (deels) intact overstromingspakket zien. In boring 15 is er onder het overstromingspakket een intacte podzolbodem aangetroffen. Op basis van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek wordt voor het plangebied vervolgonderzoek aanbevolen. Geadviseerd wordt om een archeologische begeleiding uit te voeren mocht er in de toekomst werkzaamheden plaatsvinden rondom de locatie van boring 15 die dieper reiken dan 3,3 meter onder maaiveld.